Abebe Bikila: Bosy maratończyk z 1960. Wypadek 1969.

4

Abebe Bikila to legendarny etiopski lekkoatleta, jeden z najwybitniejszych maratończyków w historii, dwukrotny mistrz olimpijski. Urodzony 7 sierpnia 1932 roku, w momencie śmierci w 1973 roku miał 41 lat. Jego życie naznaczone było nie tylko spektakularnymi sukcesami sportowymi, w tym historycznym zwycięstwem w biegu maratońskim na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie w 1960 roku, ale także tragicznym wypadkiem samochodowym, który zakończył jego karierę. Jest symbolem afrykańskiej dominacji w biegach długodystansowych i narodową ikoną Etiopii.

Abebe Bikila, urodzony 7 sierpnia 1932 roku w Jato, stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w historii sportu. Na dzień dzisiejszy, gdyby żył, miałby 91 lat. Jego żoną była Yewebdar Wolde-Giorgis, z którą pozostał w związku aż do śmierci. Bikila, znany również jako „Shambel”, co oznacza stopień kapitana, dokonał rzeczy niebywałych na bieżni, stając się inspiracją dla milionów na całym świecie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [maj 2024] miałby 91 lat.
• Żona/Mąż: Yewebdar Wolde-Giorgis
• Dzieci: Brak danych
• Zawód: Lekkoatleta (maratończyk), żołnierz
• Główne osiągnięcie: Dwukrotny mistrz olimpijski w maratonie (1960, 1964)

Abebe Bikila – Biografia Mistrza Olimpijskiego

Podstawowe informacje biograficzne

Abebe Bikila urodził się 7 sierpnia 1932 roku w Jato, niewielkiej miejscowości w Etiopii. W okresie swojej największej sprawności fizycznej, mierzył 177 cm wzrostu i ważył zaledwie 57 kg, co stanowiło idealną, lekką sylwetkę dla biegacza długodystansowego. Przed nazwiskiem często pojawia się tytuł „Shambel”, który odzwierciedla stopień kapitana uzyskany przez niego w trakcie służby wojskowej. Niestety, życie tego wybitnego sportowca zakończyło się 25 października 1973 roku w Addis Abebie, w wieku zaledwie 41 lat, z powodu krwotoku mózgowego.

Rodzina i życie prywatne

Życie osobiste Abebe Bikili, choć mniej nagłośnione niż jego sportowe wyczyny, również miało swoje znaczące momenty. 16 marca 1960 roku, w wieku 27 lat, Abebe poślubił Yewebdar Wolde-Giorgis, która miała wówczas 15 lat. Ich związek przetrwał aż do śmierci sportowca w 1973 roku. Wczesne lata życia Abebe w Jato naznaczone były aktywnością fizyczną. Jako młody chłopiec brał udział w grze w „gena” – tradycyjną etiopską odmianę hokeja na trawie, która charakteryzowała się rozgrywkami na ogromnych dystansach. Ta forma zabawy z pewnością przyczyniła się do budowania jego naturalnej wytrzymałości, która później okazała się kluczowa w jego karierze maratończyka.

Sport i kariera wojskowa

Droga Abebe Bikili do światowej sławy rozpoczęła się w wojsku. W 1952 roku przeniósł się do Addis Abeby, stolicy Etiopii, gdzie dołączył do 5. Pułku Piechoty Etiopskiej Gwardii Cesarskiej, znanej jako Kebur Zabagna. Była to elitarna jednostka wojskowa, której głównym zadaniem była ochrona cesarza. Już w połowie lat 50. XX wieku, podczas służby, rozpoczęły się jego intensywne treningi maratońskie. **Codziennie pokonywał dystans 20 kilometrów, biegając z wzgórz Sululta do Addis Abeby i z powrotem.** Było to świadectwo jego niezwykłej dyscypliny i pasji do biegania. Przełomowym momentem w jego karierze było spotkanie ze szwedzkim trenerem Onni Ninskanenem. Niskanen, zatrudniony przez rząd Etiopii, dostrzegł ogromny potencjał w młodym żołnierzu i zaczął przygotowywać go specjalistycznie pod kątem biegów maratońskich. Ten trening okazał się kluczowy dla przyszłych sukcesów.

Historyczny bieg boso w Rzymie (1960)

Największy rozgłos przyniosło Abebe Bikili niezwykłe zwycięstwo na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie w 1960 roku. W dniu startu maratonu, sportowiec zakupił nowe buty, jednak okazały się one niedopasowane i powodowały pęcherze. W tej sytuacji, zdeterminowany do walki o medal, Abebe Bikila podjął odważną decyzjon – postanowił pobiec boso. **Ten historyczny bieg, rozegrany na ulicach Rzymu, zakończył się triumfem etiopskiego biegacza. Pokonał dystans w czasie 2:15:16.2, bijąc przy tym rekord świata.** Stał się tym samym pierwszym Etiopczykiem w historii, który zdobył złoty medal olimpijski, co było ogromnym sukcesem dla całego kraju i kontynentu afrykańskiego. Zwycięstwo to, osiągnięte w tak niekonwencjonalnych okolicznościach, na zawsze zapisało się w annałach sportu, a jego biegacz stał się bohaterem narodowym.

Obrona tytułu w Tokio (1964)

Cztery lata później, podczas Igrzysk Olimpijskich w Tokio w 1964 roku, Abebe Bikila ponownie udowodnił swoją klasę. Mimo że zaledwie 40 dni przed startem przeszedł operację wycięcia wyrostka robaczkowego, jego determinacja nie osłabła. Tym razem startował w butach marki Puma, ale jego duch walki pozostał ten sam. **Bikila wygrał maraton w Tokio, stając się pierwszym biegaczem w historii, który obronił tytuł mistrza olimpijskiego w tej prestiżowej dyscyplinie.** Jego zwycięski czas wyniósł 2:12:11.2, co stanowiło kolejny rekord świata. Ten historyczny wyczyn umocnił jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych maratończyków wszech czasów. W całej swojej karierze Abebe Bikila wziął udział w szesnastu maratonach, z czego wygrał dwanaście, co świadczy o jego niezwykłej konsekwencji i dominacji na trasie.

Nagrody i osiągnięcia

Sukcesy sportowe Abebe Bikili miały bezpośrednie przełożenie na jego status i karierę wojskową. Po historycznym zwycięstwie w Rzymie w 1960 roku, cesarz Haile Selassie awansował go do stopnia kaprala. Kolejny triumf w Tokio w 1964 roku przyniósł mu awans na stopień porucznika. Ostatecznie, dzięki swoim osiągnięciom i zasługom dla kraju, Abebe Bikila doszedł do stopnia kapitana. Za swoje zasługi dla Etiopii, cesarz Haile Selassie uhonorował go prestiżowymi odznaczeniami państwowymi, w tym Gwiazdą Etiopii oraz Orderem Menelika II. Jego sportowe dokonania zostały również docenione poprzez dwukrotne ustanawianie rekordów świata w maratonie podczas igrzysk olimpijskich – najpierw w Rzymie w 1960 roku, a następnie poprawił własny wynik w Tokio w 1964 roku. Te osiągnięcia uczyniły go legendą, a jego imieniem nazwano stadion w Addis Abebie – Abebe Bikila Stadium. Istnieje również prestiżowa nagroda jego imienia, Abebe Bikila Award, przyznawana przez New York Road Runners wybitnym maratończykom, co świadczy o jego trwałym wpływie na światowy sport.

Warto wiedzieć: Abebe Bikila dwukrotnie ustanawiał rekordy świata w maratonie podczas igrzysk olimpijskich – najpierw w Rzymie (1960), a następnie poprawił własny wynik w Tokio (1964).

Kluczowe osiągnięcia Abebe Bikili

• Dwukrotny mistrz olimpijski w maratonie (1960, 1964).
• Pierwszy Etiopczyk w historii, który zdobył złoty medal olimpijski.
• Pierwszy biegacz w historii, który obronił tytuł mistrza olimpijskiego w maratonie.
• Dwukrotny rekordzista świata w maratonie.
• Zwycięzca dwunastu z szesnastu rozegranych maratonów.

Zdrowie i tragiczny wypadek

Niestety, kariera sportowa Abebe Bikili zakończyła się w sposób tragiczny. Podczas igrzysk w Meksyku w 1968 roku, mimo poważnej kontuzji – złamanej kości strzałkowej – postanowił wystartować w maratonie. Niestety, ból okazał się zbyt duży i po przebiegnięciu zaledwie 16 kilometrów musiał wycofać się z rywalizacji. **Przełomowym i niezwykle tragicznym momentem w jego życiu był wypadek samochodowy, który wydarzył się 22 marca 1969 roku. W wyniku tego zdarzenia Abebe Bikila został sparaliżowany i nigdy więcej nie stanął na nogi.** Pomimo częściowego odzyskania sprawności w górnej części ciała po leczeniu w Anglii, do końca życia poruszał się na wózku inwalidzkim. Mimo tych trudności, jego duch walki nie osłabł. Jako paraolimpijczyk, w 1970 roku startował w łucznictwie i tenisie stołowym na Stoke Mandeville Games. W 1971 roku, w Norwegii, odniósł kolejny sukces, wygrywając zawody w wyścigach psich zaprzęgów dla osób niepełnosprawnych. Te osiągnięcia pokazują jego niezwykłą siłę woli i determinację w obliczu przeciwności losu.

Sport osób niepełnosprawnych po wypadku

• Stoke Mandeville Games (1970): łucznictwo, tenis stołowy.
• Wyścigi psich zaprzęgów w Norwegii (1971): zwycięstwo.

Kontrowersje i incydenty polityczne

Życie Abebe Bikili nie było wolne od napięć politycznych. W grudniu 1960 roku, gdy Gwardia Cesarska podjęła nieudaną próbę zamachu stanu, Abebe, jako członek tej jednostki, został na krótko aresztowany i przesłuchany. Choć nie było to bezpośrednio związane z jego karierą sportową, pokazuje to złożoność ówczesnej sytuacji politycznej w Etiopii i jego potencjalne uwikłanie w wydarzenia historyczne.

Ciekawostki i dziedzictwo

Za swoje wybitne osiągnięcia i zasługi dla narodu, Abebe Bikila otrzymał od cesarza Haile Selassie wiele wyrazów uznania. Wśród nich znalazły się między innymi dom oraz samochód Volkswagen Beetle. W 1965 roku, podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku, Abebe Bikila wraz z Mamo Wolde wzięli udział w ceremonialnym półmaratonie, niosąc pergamin z pozdrowieniami od cesarza dla narodu amerykańskiego. Po śmierci Abebe Bikili w 1973 roku, cesarz Haile Selassie ogłosił narodowy dzień żałoby, a sportowiec otrzymał uroczysty pogrzeb państwowy. Jego imieniem nazwano stadion w Addis Abebie (Abebe Bikila Stadium), co jest jednym z wielu dowodów jego trwałego dziedzictwa. Prestiżowa nagroda Abebe Bikila Award, przyznawana przez New York Road Runners, uhonorowuje wybitnych maratończyków, potwierdzając jego nieśmiertelny wpływ na światowy sport. Abebe Bikila stał się nie tylko symbolem afrykańskiej dominacji w biegach długodystansowych, ale przede wszystkim ikoną narodową Etiopii, inspirując kolejne pokolenia sportowców do sięgania po najwyższe laury.

Kluczowe momenty w karierze Abebe Bikili

Historia Abebe Bikili to przejmujące świadectwo niezwykłej siły ducha i determinacji; nawet po tragicznym wypadku, który zakończył jego karierę, odnalazł nową drogę w sporcie osób niepełnosprawnych, inspirując do dziś.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Abebe_Bikila