Alfred Hitchcock, powszechnie znany jako „Master of Suspense”, to postać legendarna w historii kina, której twórczość wywarła nieoceniony wpływ na rozwój gatunku thrilleru i kina psychologicznego. Urodzony 13 sierpnia 1899 roku, na początku 1980 roku miał 80 lat. Jego błyskotliwa kariera, rozciągająca się od ery kina niemego po apogeum Hollywood, zaowocowała filmami, które do dziś są wzorem mistrzowskiego opowiadania historii i budowania napięcia. Przez całe życie u jego boku stała żona i najbliższa współpracowniczka, Alma Reville, tworząc z nim niezwykły artystyczny i prywatny tandem.
Choć przez większość życia Alfred Joseph Hitchcock był obywatelem brytyjskim, w 1955 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie, co było naturalnym krokiem po latach owocnej pracy w Hollywood. Jego unikalny styl, charakteryzujący się subtelnym operowaniem kamerą, psychologicznym wglądem i nieprzewidywalnymi zwrotami akcji, na zawsze zmienił oblicze kinematografii. Dopełnieniem jego niezwykłej kariery było uhonorowanie go tytułem szlacheckim przez królową Elżbietę II w grudniu 1979 roku, na zaledwie cztery miesiące przed śmiercią, co uczyniło go Sir Alfredem Hitchcockiem.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na początku 1980 roku miał 80 lat.
- Żona/Mąż: Alma Reville
- Dzieci: Pat Hitchcock
- Zawód: Reżyser filmowy, scenarzysta, producent
- Główne osiągnięcie: Zrewolucjonizowanie gatunku thrillera i kina psychologicznego, stworzenie ponadczasowych dzieł takich jak „Psychoza” czy „Zawrót głowy”.
Podstawowe informacje o Alfredzie Hitchcocku
Alfred Joseph Hitchcock przyszedł na świat 13 sierpnia 1899 roku w Leytonstone, w Anglii, w rodzinie o korzeniach angielskich i irlandzkich. Jego wczesne lata, spędzone pod okiem surowych, rzymskokatolickich rodziców, miały znaczący wpływ na jego późniejsze życie i twórczość. Przez długi czas był obywatelem brytyjskim, jednak w 1955 roku, po latach pracy w Hollywood, przyjął obywatelstwo amerykańskie. Jego prawdziwe nazwisko, Alfred Joseph Hitchcock, stało się synonimem mistrzostwa w swoim fachu. Na krótko przed śmiercią, w grudniu 1979 roku, został uhonorowany tytułem szlacheckim KBE przez królową Elżbietę II, stając się Sir Alfredem Hitchcockiem. Zmarł 29 kwietnia 1980 roku w Los Angeles, licząc 80 lat. Jego filmowy styl, nazwany przez krytyków „Master of Suspense”, zrewolucjonizował sposób opowiadania historii i budowania napięcia na ekranie.
Rodzina i życie prywatne Alfreda Hitchcocka
Alfred Hitchcock był synem Williama Edgara Hitchcocka i Emmy Jane Whelan. Wychowywał się w atmosferze silnej dyscypliny, co miało wpływ na jego pedantyczną naturę. W 1926 roku poślubił Almę Reville, swoją wieloletnią partnerkę i najbliższą współpracowniczkę. Ich związek, trwający aż do śmierci reżysera, był nie tylko udany, ale i niezwykle owocny artystycznie. Z tego związku narodziła się córka, Pat Hitchcock, która przyszła na świat w 1928 roku. Pat, podobnie jak jej ojciec, związała się ze światem filmu, pojawiając się w jego produkcjach, takich jak „Nieznajomi z pociągu” czy „Psychoza”.
Warto wiedzieć: Jedyną córką Alfreda Hitchcocka była Pat Hitchcock, urodzona w 1928 roku. Podobnie jak ojciec, związała się ze światem filmu, występując w jego produkcjach, między innymi w „Nieznajomych z pociągu” oraz „Psychozie”.
Kariera zawodowa Alfreda Hitchcocka
Początki w branży filmowej
Droga Alfreda Hitchcocka do sławy reżysera rozpoczęła się w 1919 roku, jednak nie od razu za kamerą. Początkowo pracował jako projektant plansz z napisami (title cards) dla wytwórni Famous Players-Lasky. Ta wczesna praca pozwoliła mu zapoznać się z technicznymi aspektami produkcji filmowej i zrozumieć, jak przekazywać narrację za pomocą obrazu i tekstu. Jego pierwszą poważną posadą było stanowisko urzędnika technicznego w firmie Henley Telegraph and Cable Company, co dodatkowo rozwijało jego techniczne zacięcie.
Debiut reżyserski i pierwszy sukces
Pierwszym filmem, który Alfred Hitchcock samodzielnie wyreżyserował, był brytyjsko-niemiecki niemy obraz „The Pleasure Garden” z 1925 roku. Jednak za jego pierwszy prawdziwy sukces uznaje się „Lokatora” z 1927 roku. Ten film, uznawany za kamień milowy w historii kina, nie tylko ugruntował pozycję Hitchcocka jako obiecującego twórcy, ale także ukształtował gatunek thrillera, wprowadzając elementy psychologicznego napięcia i intrygi, które później stały się jego znakiem rozpoznawczym.
Pionierskie dokonania w kinie dźwiękowym
W 1929 roku Alfred Hitchcock wyreżyserował film „Szantaż” (Blackmail), który zapisał się w historii jako pierwszy brytyjski film dźwiękowy, znany jako „talkie”. Było to przełomowe dzieło, które wyznaczyło nowe standardy w produkcji filmowej i pozwoliło Hitchcockowi na eksperymentowanie z nowymi formami wyrazu, wykorzystując dźwięk do budowania atmosfery i napięcia.
Przełomowe filmy brytyjskiego okresu
Zanim Alfred Hitchcock na stałe przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, stworzył w Wielkiej Brytanii dwa arcydzieła, które do dziś uważane są za klasyki brytyjskiego kina. Filmy „39 kroków” z 1935 roku oraz „Starsza pani znika” z 1938 roku, to dzieła, które doskonale ilustrują jego umiejętność tworzenia wciągających fabuł z elementami suspensu, charakterystycznych zwrotów akcji i niezapomnianych postaci.
Przeprowadzka do Hollywood i kontrakt z Selznickiem
W 1939 roku, będąc już uznanym i cenionym twórcą w Europie, Alfred Hitchcock został namówiony przez wpływowego producenta Davida O. Selznicka do przeprowadzki do Hollywood. Ten ruch otworzył nowy rozdział w jego karierze, umożliwiając mu pracę z największymi gwiazdami i dysponując większymi budżetami produkcyjnymi. Kontrakt z Selznickiem okazał się kluczowy dla jego dalszego rozwoju artystycznego.
Złota era Hollywood: hity i współpraca z gwiazdami
Lata 40. i 50. XX wieku to dla Alfreda Hitchcocka okres prawdziwej złotej ery w Hollywood. W tym czasie stworzył serię niezapomnianych hitów filmowych, takich jak „Rebeka” (1940), „Cień wątpliwości” (1943) czy „Osławiona” (1946). W pracy nad tymi produkcjami współpracował z najwybitniejszymi aktorami tamtych czasów, w tym z Carym Grantem, Jamesem Stewartem i Grace Kelly, co dodatkowo podnosiło rangę jego dzieł.
Szczyt popularności telewizyjnej: „Alfred Hitchcock przedstawia”
W latach 1955–1965 Alfred Hitchcock stał się ikoną popkultury dzięki swojemu udziałowi w popularnej antologii telewizyjnej „Alfred Hitchcock przedstawia”. Jako gospodarz i producent programu, jego charakterystyczna sylwetka, czarny humor i wnikliwe komentarze zyskały rozpoznawalność w milionach domów na całym świecie, utrwalając jego wizerunek jako mistrza budowania napięcia również poza kinowym ekranem.
Nagrody i osiągnięcia Alfreda Hitchcocka
Sukcesy oscarowe i indywidualne nominacje
Filmy Alfreda Hitchcocka zdobyły łącznie imponującą liczbę 46 nominacji do Oscara, a sześć z nich otrzymało statuetki. Szczególnym sukcesem było zdobycie Oscara za Najlepszy Film dla „Rebeki” w 1940 roku. Mimo pięciu indywidualnych nominacji w kategorii Najlepszego Reżysera, Hitchcock nigdy osobiście nie otrzymał tej prestiżowej nagrody. Niemniej jednak, jego wkład w kinematografię został doceniony przez środowisko filmowe na wielu poziomach.
Najwyższe laury branżowe: BAFTA i AFI
W uznaniu jego wybitnych zasług dla sztuki filmowej, Alfred Hitchcock został uhonorowany licznymi prestiżowymi nagrodami. W 1971 roku otrzymał honorowe członkostwo BAFTA (Fellowship), co jest jednym z najwyższych wyróżnień w brytyjskim przemyśle filmowym. Z kolei w 1979 roku Amerykański Instytut Filmowy (AFI) przyznał mu nagrodę za całokształt twórczości (Life Achievement Award), podkreślając jego nieoceniony wkład w rozwój kina amerykańskiego i światowego.
Uznanie w rankingach filmowych: „Zawrót głowy”
Siła i trwałość dzieł Alfreda Hitchcocka zostały potwierdzone w 2012 roku, kiedy to jego film „Zawrót głowy” (Vertigo) zajął pierwsze miejsce w prestiżowym plebiscycie Brytyjskiego Instytutu Filmowego. Dzieło to detronizowało wcześniej uznawany za najlepszy film wszech czasów „Obywatela Kane’a”, co świadczy o ciągłym docenianiu innowacyjności i głębi artystycznej reżysera przez kolejne pokolenia krytyków i widzów.
Dziedzictwo narodowe: filmy w Narodowym Rejestrze Filmowym
Znaczenie kulturowe i historyczne filmów Alfreda Hitchcocka zostało docenione przez Stany Zjednoczone. Do 2021 roku aż dziewięć jego dzieł zostało wybranych do ochrony w amerykańskim Narodowym Rejestrze Filmowym. Ta wyjątkowa liczba podkreśla trwały wpływ Hitchcocka na rozwój kinematografii i jego rolę jako jednego z filarów światowej sztuki filmowej.
Zdrowie i traumy kształtujące Alfreda Hitchcocka
Fobia przed policją
Jedną z najbardziej znaczących fobii, która wpłynęła na życie i twórczość Alfreda Hitchcocka, była lęk przed policją. Traumatyczne doświadczenie z dzieciństwa, kiedy to w wieku zaledwie pięciu lat został na prośbę ojca zamknięty na kilka minut w celi policyjnej w ramach kary, wywołało u niego dożywotni lęk przed stróżami prawa. Ten głęboko zakorzeniony strach sprawiał, że Hitchcock bał się nawet prowadzić samochód, co stanowiło znaczące ograniczenie w codziennym życiu.
Wpływ szkoły jezuickiej
Okres edukacji w St Ignatius College był dla młodego Alfreda źródłem kolejnych traumatycznych przeżyć. Doświadczał tam kar cielesnych, a traumatyczne oczekiwanie na nie pod koniec każdego dnia szkolnego ukształtowało jego filmowe rozumienie strachu i napięcia. Te wczesne doświadczenia z poczuciem zagrożenia i niepewności z pewnością znalazły odzwierciedlenie w budowanych przez niego filmowych światach pełnych grozy i niepokoju.
Choroba ojca
W wieku 15 lat, w 1914 roku, Alfred Hitchcock doświadczył bolesnej straty, tracąc ojca, Williama Edgara Hitchcocka. Przyczyną śmierci były rozedma płuc i choroby nerek. Ta tragedia zmusiła młodego Alfreda do szybkiego podjęcia pracy zarobkowej, aby wesprzeć rodzinę. Wczesne doświadczenie odpowiedzialności i konieczność radzenia sobie z trudnościami życiowymi z pewnością wpłynęły na jego determinację i profesjonalizm w późniejszej karierze.
Ciekawostki z życia i pracy Alfreda Hitchcocka
Edukacja techniczna
Zanim Alfred Hitchcock na dobre wkroczył w świat kina, jego ścieżka edukacyjna prowadziła przez inżynierię. Studiował mechanikę, elektryczność, akustykę i nawigację. Ta wszechstronna wiedza techniczna okazała się nieoceniona w jego późniejszej karierze reżyserskiej, pozwalając mu na innowacyjne podejście do techniki filmowej i rozwiązywanie złożonych problemów technicznych na planie.
Pasja do transportu
Jednym z mniej znanych, a zarazem fascynujących aspektów osobowości Alfreda Hitchcocka była jego niezwykła pasja do transportu, a w szczególności do geografii. Potrafił z pamięci wyrecytować wszystkie przystanki Orient Expressu, a także miał obsesję na punkcie rozkładów jazdy londyńskich tramwajów. Ta skrupulatność i zamiłowanie do szczegółów przenosiły się również na jego pracę filmową.
Sekretny kod na planie filmowym
Miłość Hitchcocka do rozkładów jazdy znalazła nietypowe zastosowanie na planie filmowym. Podczas kręcenia filmów używał nazw pętli tramwajowych do oznaczania numerów scen na klapsie. Na przykład, widząc „Scenę 23”, szeptał „Woodford”, co było nazwą przystanku końcowego linii 23. Ten sekretny kod stanowił ciekawy przykład jego unikalnego podejścia do organizacji pracy.
Cameo
Alfred Hitchcock stał się sławny ze swoich krótkich, często zabawnych występów gościnnych, czyli tzw. cameo, w niemal każdym swoim filmie. Te krótkie pojawienia się na ekranie stały się swoistą tradycją i zabawą dla widzów, którzy z zapartym tchem próbowali odnaleźć swojego ulubionego reżysera wśród postaci. Był to subtelny, ale rozpoznawalny element jego filmowej sygnatury.
Pierwsza praca zawodowa
Przed rozpoczęciem kariery filmowej, pierwszą poważną posadą Alfreda Hitchcocka była praca urzędnika technicznego w firmie Henley Telegraph and Cable Company. To doświadczenie, zdobyte w młodym wieku, pozwoliło mu na rozwinięcie umiejętności technicznych i organizacyjnych, które okazały się nieocenione w jego późniejszym, błyskotliwym życiu zawodowym, które miało zrewolucjonizować świat kina.
Kluczowe etapy kariery Alfreda Hitchcocka
Kariera Alfreda Hitchcocka była długa i pełna przełomowych momentów, które kształtowały historię kina. Rozpoczęła się ona w 1919 roku, lecz początkowo nie jako reżysera, lecz jako projektanta plansz z napisami (title cards) dla wytwórni Famous Players-Lasky. Jego pierwszy samodzielny film to brytyjsko-niemiecki niemy obraz „The Pleasure Garden” z 1925 roku. Jednak za jego pierwszy prawdziwy sukces uznaje się „Lokatora” z 1927 roku, film, który ukształtował gatunek thrillera. Rok 1929 przyniósł kolejne znaczące osiągnięcie – reżyserię filmu „Szantaż” (Blackmail), który przeszedł do historii jako pierwszy brytyjski film dźwiękowy („talkie”). Przed wyjazdem do USA, Hitchcock stworzył dwa arcydzieła brytyjskiego kina: „39 kroków” (1935) oraz „Starsza pani znika” (1938). W 1939 roku, już jako uznany twórca, został namówiony przez producenta Davida O. Selznicka do przeprowadzki do Hollywood. Lata 40. i 50. to okres „złotej ery Hollywood”, w którym reżyser stworzył serię hitów, takich jak „Rebeka” (1940), „Cień wątpliwości” (1943) czy „Osławiona” (1946), współpracując z największymi gwiazdami: Carym Grantem, Jamesem Stewartem i Grace Kelly. W latach 1955–1965, Hitchcock stał się ikoną popkultury jako gospodarz i producent antologii „Alfred Hitchcock przedstawia”, gdzie jego charakterystyczna sylwetka i czarny humor stały się rozpoznawalne w milionach domów.
Nagrody i wyróżnienia Alfreda Hitchcocka
Filmy Alfreda Hitchcocka zdobyły łącznie 46 nominacji do Oscara i 6 statuetek. Wśród nich znalazł się Oscar za Najlepszy Film dla „Rebeki” w 1940 roku. Sam reżyser, mimo pięciu indywidualnych nominacji w kategorii Najlepszego Reżysera, nigdy nie otrzymał tej nagrody. Niemniej jednak, jego wkład w kinematografię został doceniony na najwyższym poziomie. W 1971 roku otrzymał prestiżowe członkostwo BAFTA (Fellowship), a w 1979 roku Amerykański Instytut Filmowy (AFI) uhonorował go nagrodą za całokształt twórczości (Life Achievement Award). W 2012 roku jego film „Zawrót głowy” (Vertigo) zajął pierwsze miejsce w prestiżowym plebiscycie Brytyjskiego Instytutu Filmowego, detronizując „Obywatela Kane’a” jako najlepszy film w historii kina. Do 2021 roku aż dziewięć jego filmów zostało wybranych do ochrony w amerykańskim Narodowym Rejestrze Filmowym ze względu na ich znaczenie kulturowe i historyczne.
Najważniejsze osiągnięcia i nagrody
- Łącznie 46 nominacji do Oscara dla jego filmów.
- 6 statuetek Oscara dla jego filmów (w tym Najlepszy Film dla „Rebeki”).
- Nigdy nie otrzymał Oscara dla Najlepszego Reżysera, mimo pięciu indywidualnych nominacji.
- Prestiżowe członkostwo BAFTA (Fellowship) w 1971 roku.
- Nagroda za całokształt twórczości (Life Achievement Award) od Amerykańskiego Instytutu Filmowego (AFI) w 1979 roku.
- Film „Zawrót głowy” (Vertigo) uznany za najlepszy film w historii kina w plebiscycie Brytyjskiego Instytutu Filmowego w 2012 roku.
- Dziewięć filmów wybranych do ochrony w amerykańskim Narodowym Rejestrze Filmowym do 2021 roku.
Dziedzictwo i wpływ Alfreda Hitchcocka
Alfred Hitchcock pozostawił po sobie niezatarte piętno w świecie kina. Jego innowacyjne podejście do reżyserii, mistrzowskie budowanie napięcia i psychologiczne portrety postaci zrewolucjonizowały gatunek thrillera i wywarły ogromny wpływ na kolejne pokolenia filmowców. Jego filmy, takie jak „Psychoza”, „Zawrót głowy” czy „Północ, północny zachód”, do dziś są analizowane i podziwiane za swoją techniczną doskonałość, narracyjną głębię i ponadczasową zdolność do poruszania widza. Jego dziedzictwo jest utrwalone nie tylko w licznych nagrodach i wyróżnieniach, ale przede wszystkim w trwałym wpływie na rozwój sztuki filmowej na całym świecie. Wkład Hitchcocka w kino jest niepodważalny, a jego filmy wciąż stanowią punkt odniesienia dla twórców i obiekt fascynacji dla widzów na całym globie.
Podsumowując, Alfred Hitchcock, mistrz suspensu, na zawsze zmienił oblicze kina. Jego innowacyjne techniki reżyserskie i psychologiczna głębia jego dzieł nadal inspirują i fascynują widzów na całym świecie, ugruntowując jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych twórców filmowych w historii.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_Hitchcock
