Amerigo Vespucci: Jak nazwał Amerykę i kim był?

0

Amerigo Vespucci, urodzony 9 marca 1454 roku, był włoskim kupcem, odkrywcą i kartografem, który na zawsze odmienił postrzeganie świata przez Europejczyków. Na dzień dzisiejszy, biorąc pod uwagę datę jego śmierci 22 lutego 1512 roku, miałby 57 lat. Jego kariera, która rozpoczęła się od pracy dla potężnego rodu Medyceuszy, doprowadziła go do przełomowego odkrycia: udowodnił, że odkryte lądy to nie część Azji, lecz wcześniej nieznany, czwarty kontynent, co zaowocowało nazwanie obu Ameryk jego imieniem.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 57 lat (na dzień 22 lutego 1512 roku)
• Żona/Mąż: Maria Cerezo
• Dzieci: Brak informacji
• Zawód: Kupiec, odkrywca, kartograf, główny pilot (Piloto Mayor)
• Główne osiągnięcie: Udowodnienie, że odkryte lądy to nowy kontynent, co doprowadziło do nazwania Ameryk jego imieniem

Kim był Amerigo Vespucci? Podstawowe informacje o odkrywcy

Amerigo Vespucci, znany również pod swoimi łacińskimi i hiszpańskimi wariantami imion jako Americus Vespucius czy Américo Vespucio, przyszedł na świat 9 marca 1454 roku w miejscowości Peretola, na obrzeżach Florencji. Florencja w tamtym okresie stanowiła bogate włoskie miasto-państwo i tętniące życiem centrum renesansowej sztuki i nauki. Vespucci zmarł 22 lutego 1512 roku w Sewilli, należącej wówczas do Korony Kastylii, w wieku 57 lat. Jego dziedzictwo na zawsze zmieniło mapy świata. W ciągu swojego życia pełnił wiele ról, pracując jako kupiec, odkrywca oraz kartograf, co pozwoliło mu połączyć umiejętności biznesowe z pasją do nauki i nawigacji. Jego kluczowe osiągnięcie historyczne polega na udowodnieniu Europejczykom, że tak zwany „Nowy Świat” nie jest częścią Azji, jak początkowo sądził Krzysztof Kolumb, lecz stanowi wcześniej nieznany, czwarty kontynent. To właśnie to przełomowe odkrycie doprowadziło do nazwania obu Ameryk jego imieniem.

Rodzina i życie prywatne Ameriga Vespucciego

Amerigo Vespucci był trzecim synem Nastagio Vespucciego, florenckiego notariusza pracującego dla Gildii Zmieniaczy Pieniędzy, oraz Lisy di Giovanni Mini. Rodzina Vespuccich nie należała do najzamożniejszych, jednakże posiadała bardzo silne powiązania polityczne, co miało znaczący wpływ na rozwój kariery Ameriga. Rodzina Vespuccich utrzymywała bliskie relacje z Wawrzyńcem Wspaniałym (Lorenzo de’ Medici), faktycznym władcą Florencji. Co więcej, kuzyn Ameriga, Marco, był mężem Simonetty Vespucci, słynnej modelki, która została uwieczniona przez Sandro Botticellego na obrazie przedstawiającym Wenus. W przeciwieństwie do swoich starszych braci, którzy studiowali na Uniwersytecie w Pizie, Amerigo odebrał edukację we Florencji pod okiem swojego wuja, Giorgio Antonio Vespucciego. Był on dominikaninem i wybitnym humanistą, który wprowadził młodego Ameriga w świat literatury, filozofii, retoryki, łaciny, a także geografii i astronomii. Po osiedleniu się w Sewilli, Amerigo Vespucci poślubił Hiszpankę Marię Cerezo. Według testamentu odkrywcy, Maria była córką słynnego dowódcy wojskowego Gonzalo Fernándeza de Córdoba. Maria aktywnie uczestniczyła w interesach męża i posiadała pełnomocnictwo do działania w jego imieniu podczas jego nieobecności.

Kariera zawodowa i wyprawy Ameriga Vespucciego

Początki w dyplomacji

W 1478 roku Amerigo Vespucci towarzyszył swojemu wujowi Guido Antonio w misji dyplomatycznej do Paryża. Celem tej podróży było uzyskanie wsparcia króla Francji Ludwika XI w wojnie toczącej się między Florencją a Neapolem. W trakcie tej misji, Vespucci prawdopodobnie pełnił rolę attaché lub prywatnego sekretarza, zdobywając cenne doświadczenie w relacjach międzynarodowych.

Praca dla rodu Medyceuszy

Po śmierci ojca w 1482 roku, Amerigo podjął pracę dla Lorenzo di Pierfrancesco de’ Medici. Początkowo pełnił rolę zarządcy domu, jednak z czasem zaczął przejmować coraz większą odpowiedzialność za interesy handlowe rodziny Medyceuszy, zarówno w kraju, jak i za granicą. Praca ta pozwoliła mu na rozwinięcie umiejętności biznesowych i zdobycie wiedzy o międzynarodowych szlakach handlowych.

Relacje z Krzysztofem Kolumbem

Podczas swojego pobytu w Sewilli, Amerigo Vespucci nawiązał współpracę z Gianotto Berardim. Berardi był znaczącym inwestorem, który znaczną część swoich środków – pół miliona maravedis – przeznaczył na pierwszą wyprawę Krzysztofa Kolumba. Ponadto, zaopatrywał on drugą flotę Kolumba. Ta współpraca wprowadziła Ameriga w świat wielkich odkryć geograficznych i z pewnością wpłynęła na jego późniejsze decyzje dotyczące własnych wypraw.

Wyprawa hiszpańska (1499–1500)

W latach 1499–1500 Amerigo Vespucci dołączył do ekspedycji dowodzonej przez Alonso de Ojeda i Juana de la Cosę. Vespucci był jednym z finansujących tę wyprawę, zapewniając środki na dwa z czterech statków floty. Podczas tej podróży odkrył ujścia rzek Amazonki i Pará, docierając do wybrzeży dzisiejszego Surinamu i Gujany Francuskiej. Była to jego pierwsza znacząca podróż eksploracyjna.

Wyprawa portugalska (1501–1502)

Na zlecenie króla Portugalii Manuela I, Amerigo Vespucci wziął udział w kolejnej ważnej wyprawie do Brazylii. Ekspedycją tą dowodził Gonçalo Coelho. 1 stycznia 1502 roku podczas tej podróży odkryto zatokę, która została nazwana Rio de Janeiro. To właśnie podczas tej podróży Amerigo Vespucci doszedł do kluczowego wniosku: zdał sobie sprawę, że badane lądy to nie wschodnie krańce Azji, lecz zupełnie nowy, wcześniej nieznany kontynent. To przekonanie było sprzeczne z teorią Krzysztofa Kolumba.

Urząd Piloto Mayor

W 1508 roku, w uznaniu jego wiedzy i doświadczenia, Amerigo Vespucci został mianowany głównym pilotem (master navigator) w Casa de Contratación (Izbie Handlowej) w Sewilli. Na tym stanowisku, aż do śmierci, odpowiadał za egzaminowanie pilotów oraz za aktualizowanie map żeglarskich. Jego praca miała kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i efektywności przyszłych hiszpańskich wypraw odkrywczych.

Osiągnięcia i nagrody Amerigo Vespucciego

Nazwanie kontynentów jego imieniem

Najbardziej trwałym dziedzictwem Ameriga Vespucciego jest fakt, że jego imię zostało nadane obu kontynentom amerykańskim. W 1507 roku niemiecki kartograf Martin Waldseemüller, zainspirowany pismami Vespucciego opisującymi „Nowy Świat”, umieścił na swojej mapie świata nazwę „America” – zlatynizowana forma imienia Amerigo. Ta nazwa szybko zyskała popularność i na stałe utrwaliła nazwisko odkrywcy w globalnej geografii. Dzięki temu amerigo vespucci jest pamiętany jako ten, który nadał nazwę kontynentom.

Obywatelstwo Kastylii i Leonu

W kwietniu 1505 roku, w uznaniu jego zasług dla korony hiszpańskiej, król Ferdynand ogłosił Ameriga Vespucciego oficjalnie obywatelem Kastylii i Leonu. Nadanie obywatelstwa wiązało się z licznymi przywilejami i zobowiązaniem do stałej służby dla monarchii hiszpańskiej, co podkreśla znaczenie jego działalności dla Hiszpanii.

Majątek i finanse Amerigo Vespucciego

Działalność jako dostawca okrętowy (chandler)

Poza swoją działalnością odkrywczą i kartograficzną, Amerigo Vespucci zarabiał również znaczne kwoty jako dostawca okrętowy, czyli chandler. Zajmował się aprowizacją i wyposażaniem statków, które wyruszały do Indii Zachodnich. Ta działalność przynosiła mu spore dochody i którą kontynuował nawet po objęciu wysokich urzędów państwowych, co świadczy o jego przedsiębiorczości.

Kontrowersje i skandale związane z Amerigo Vespuccim

Spór o autorstwo listów

Do dziś historycy spierają się o autentyczność dwóch broszur opublikowanych pod nazwiskiem Ameriga Vespucciego: „Mundus Novus” i „List do Soderiniego”. Broszury te zawierały barwne opisy jego wypraw, które przyczyniły się do jego sławy, jednak niektórzy badacze uważają je za fałszerstwa lub kompilacje stworzone przez osoby trzecie. Spór ten rzuca cień na precyzję niektórych relacji przypisywanych odkrywcy.

Zarzuty o kradzież chwały Kolumba

Bartolomé de las Casas, znany kronikarz Nowego Świata, podejrzewał Vespucciego o celowe działania mające na celu przypisanie sobie pierwszeństwa w dotarciu do stałego lądu przed Krzysztofem Kolumbem. Las Casas sugerował, że Vespucci mógł celowo włączyć obserwacje z późniejszych podróży do fikcyjnego opisu wyprawy z 1497 roku. Te zarzuty stanowią jedną z największych kontrowersji związanych z życiem i dokonaniami amerigo vespucci.

Ciekawostki z życia Ameriga Vespucciego

Pasja do drogich map

Jeszcze w okresie swojej pracy dla Medyceuszy, Amerigo Vespucci wykazywał ogromne zainteresowanie geografią. Świadczy o tym między innymi fakt zakupu niezwykle kosztownej mapy wykonanej przez mistrza kartografii Gabriela de Vallsecę, co pokazuje jego zamiłowanie do precyzyjnych przedstawień świata.

Pierwszy opis kanibalizmu w publikacjach

Jedna z publikacji przypisywanych Amerigowi Vespucciemu, zatytułowana „Mundus Novus”, zawierała pierwszą znaną w Europie ilustrację przedstawiającą kanibalizm w Nowym Świecie. Ten szokujący opis przyczynił się do ogromnej popularności jego relacji, choć obecnie jest postrzegany jako element budujący ówczesne wyobrażenia o „egzotycznych” lądach.

Niepewność co do świadomości wyróżnienia

Mimo że imię Ameriga Vespucciego stało się nazwą dla dwóch kontynentów, nie ma historycznych dowodów na to, czy sam odkrywca kiedykolwiek dowiedział się o tym niezwykłym wyróżnieniu przed swoją śmiercią w 1512 roku. To ironiczne, że jego nazwisko jest dziś tak powszechnie znane, podczas gdy on sam mógł nie być świadomy skali swojego przyszłego dziedzictwa.

Podsumowanie kluczowych dat w życiu Ameriga Vespucciego

Życie Ameriga Vespucciego obfitowało w ważne wydarzenia, które ukształtowały jego karierę i dziedzictwo. Poniższe zestawienie przedstawia chronologiczny przegląd kluczowych dat:

• 9 marca 1454 r. – Narodziny Ameriga Vespucciego w Peretola koło Florencji.
• 1478 r. – Misja dyplomatyczna do Paryża wraz z wujem Guido Antonio.
• 1482 r. – Rozpoczęcie pracy dla rodu Medyceuszy.
• 1499–1500 r. – Wyprawa hiszpańska z Alonso de Ojeda i Juanem de la Cosą, podczas której odkryto ujścia rzek Amazonki i Pará.
• 1501–1502 r. – Wyprawa portugalska do Brazylii pod dowództwem Gonçalo Coelho, podczas której odkryto Rio de Janeiro i zrozumiano, że lądy te stanowią nowy kontynent.
• Kwiecień 1505 r. – Otrzymanie obywatelstwa Kastylii i Leonu.
• 1507 r. – Martin Waldseemüller umieszcza nazwę „America” na swojej mapie świata.
• 1508 r. – Mianowanie na stanowisko Piloto Mayor w Casa de Contratación w Sewilli.
• 22 lutego 1512 r. – Śmierć Ameriga Vespucciego w Sewilli.

Tabela: Warianty imienia Amerigo Vespucci

Warto wiedzieć: Chociaż Amerigo Vespucci jest powszechnie znany z tego, że jego imieniem nazwano kontynenty Ameryki, historycy do dziś spierają się o autentyczność niektórych jego pism, co sugeruje, że część jego sławy może wynikać z prac innych osób.

Podsumowując, Amerigo Vespucci, dzięki swojej odwadze i dociekliwości, otworzył Europie drzwi do nowego świata, którego istnienie udowodnił, zmieniając bieg historii i geografii. Jego wkład w rozumienie rozmiarów i kształtu Ziemi jest nieoceniony, a nazwanie kontynentów jego imieniem stanowi trwałe świadectwo jego znaczenia dla eksploracji i odkryć geograficznych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Amerigo_Vespucci