Gustave Flaubert, urodzony 12 grudnia 1821 roku w Rouen, był francuskim pisarzem, którego twórczość wywarła fundamentalny wpływ na rozwój realizmu literackiego. Choć nigdy się nie ożenił i nie miał dzieci, jego życie obfitowało w intensywne relacje intelektualne i emocjonalne. Jest autorem monumentalnych dzieł, takich jak „Pani Bovary”, które na zawsze zmieniły oblicze literatury światowej.
Na 17 maja 2024 roku Gustave Flaubert miałby 202 lata.
Gustave Flaubert był żonaty z… (brak informacji w tekście).
Gustave Flaubert miał dzieci… (brak informacji w tekście).
Głównym osiągnięciem Gustave’a Flauberta jest stworzenie arcydzieła realizmu literackiego – powieści „Pani Bovary”.
Gustave Flaubert: Podstawowe informacje i dziedzictwo
Kim był Gustave Flaubert?
Gustave Flaubert (1821–1880) to jedna z najbardziej wpływowych postaci w historii literatury francuskiej i światowej. Uznawany za mistrza realizmu, jego twórczość charakteryzuje się niebywałą precyzją językową i dążeniem do obiektywizmu. Nazwisko Flaubert jest tak rozpoznawalne, że stało się eponimem dla krateru na planecie Merkury, co świadczy o jego trwałym wkładzie w kulturę.
Daty i miejsca kluczowe w życiu Flauberta
Gustave Flaubert przyszedł na świat 12 grudnia 1821 roku w Rouen, malowniczym mieście w departamencie Seine-Maritime w Normandii. To właśnie w okolicach Rouen, w Croisset (obecnie Canteleu), spędził resztę swojego życia i tam też zmarł 8 maja 1880 roku, w wieku 58 lat, w wyniku krwotoku mózgowego.
Pozycja Flauberta w literaturze światowej
Jako czołowy przedstawiciel realizmu literackiego, Gustave Flaubert wyznaczył nowe standardy dla gatunku powieściowego. Jego dzieła, cechujące się dążeniem do formalnej perfekcji i wnikliwym spojrzeniem na ludzką naturę, miały ogromny wpływ na późniejszych pisarzy, kształtując kierunki rozwoju literatury na całym świecie.
Rodzina i życie prywatne Gustave’a Flauberta
Pochodzenie i rodzina
Gustave Flaubert był drugim synem Anne Justine Caroline i Achille-Cléophasa Flauberta. Jego ojciec, Achille-Cléophas, piastował prestiżową funkcję dyrektora i głównego chirurga w szpitalu miejskim Hôtel-Dieu w Rouen, co świadczy o pozycji rodziny w społeczeństwie. Młodsza siostrą pisarza była Caroline.
Relacje miłosne i związki
Jedynym poważnym związkiem romantycznym w życiu Flauberta była relacja z poetką Louise Colet, która trwała w latach 1846–1854. Ta burzliwa znajomość zaowocowała obszerną korespondencją, która stanowi cenne źródło informacji o jego życiu i poglądach. Choć w młodości przeżył miłość do Élisy Schlésinger, która była inspiracją dla obrazu młodzieńczej miłości autora w „Szkoła uczuć”, jego relacje z kobietami często były skomplikowane.
Decyzja o braku potomstwa
Gustave Flaubert nigdy się nie ożenił i nie posiadał dzieci. Była to świadoma decyzja, o czym pisał w liście do Colet w 1852 roku, wyrażając pragnienie, by nie przekazywać nikomu „udręki i hańby istnienia”.
Ważne przyjaźnie
Mimo skłonności do samotności, Gustave Flaubert utrzymywał bliską, wieloletnią przyjaźń z pisarką George Sand. Ich wzajemna wymiana listowna była intensywna i stanowiła ważny element ich artystycznego i osobistego życia. Flaubert był również mentorem dla słynnego nowelisty Guy de Maupassanta, który był jego protegowanym i czerpał z jego nauki.
Poglądy polityczne Flauberta
Gustave Flaubert określał siebie jako „starego romantycznego i liberalnego głupca” oraz „wściekłego liberała”. Deklarował głęboką nienawiść do wszelkiego despotyzmu, co znajdowało odzwierciedlenie w jego krytycznym spojrzeniu na społeczeństwo i politykę epoki.
Kariera literacka Gustave’a Flauberta
Wczesne lata i początki pisarstwa
Już w bardzo młodym wieku Gustave Flaubert wykazywał zamiłowanie do pisarstwa. Niektóre źródła podają, że pierwsze próby literackie podejmował już jako ośmiolatek. Jego talent rozwijał się od najmłodszych lat, co zapowiadało przyszłe arcydzieła.
Proces twórczy i praca nad arcydziełami
Praca nad „Panią Bovary”, najsłynniejszą powieścią Flauberta, trwała niezwykle długo – od 1851 do 1856 roku. Utwór ten, publikowany początkowo w odcinkach w „Revue de Paris”, stał się kamieniem milowym w literaturze. Podobnie, „Szkoła uczuć” (L’Éducation sentimentale), jego ostatnia ukończona powieść, powstawała przez siedem lat, ukazując życie romantyczne na tle rewolucji 1848 roku.
Inspiracje i badania terenowe
Flaubert słynął z drobiazgowych badań do swoich dzieł. W 1858 roku udał się do Kartaginy, aby przeprowadzić szczegółowe badania terenowe do swojej powieści „Salambo”, co świadczy o jego zaangażowaniu w autentyczność historyczną i geograficzną swoich utworów.
Dorobek literacki: kluczowe dzieła
Do najważniejszych dzieł Gustave’a Flauberta zalicza się „Panią Bovary” (Madame Bovary), która przyniosła mu rozgłos i kontrowersje, „Salammbô” – powieść historyczną osadzoną w starożytności, oraz „Szkoła uczuć” (L’Éducation sentimentale), będąca panoramą francuskiej socjety lat 1840–1850. Napisał również „Trzy opowieści” (Trois contes), w skład których wchodzą „Proste serce”, „Kuszenie św. Antoniego” (w pierwszej wersji odrzucone przez przyjaciół) i „Święty Julian Szpitalnik”.
Niedokończone projekty literackie
W ostatnich latach życia Gustave Flaubert pracował nad satyrą „Bouvard i Pécuchet”, którą uważał za swoje arcydzieło. Książka ta, będąca gorzką krytyką ludzkiej mierności i ignorancji, została wydana pośmiertnie w 1881 roku.
Styl i metody pracy Gustave’a Flauberta
Koncepcja „le mot juste”
Gustave Flaubert był obsesyjnie oddany poszukiwaniu „właściwego słowa” (le mot juste). Wierzył, że tylko poprzez precyzyjne i idealnie dobrane słownictwo można osiągnąć najwyższą jakość artystyczną i oddać niuanse rzeczywistości.
Metoda pracy i perfekcjonizm
Flaubert pracował w całkowitej samotności i z ogromnym trudem. Jego metody pracy były wręcz ascetyczne – zdarzało się, że poświęcał cały tydzień na dopracowanie tylko jednej strony tekstu. Walter Pater nazwał go „męczennikiem stylu” ze względu na jego skrajne poświęcenie dla formy i rytmu prozy.
Idea obiektywizmu w literaturze
Gustave Flaubert głosił zasadę, że autor w swojej książce powinien być jak Bóg we wszechświecie: obecny wszędzie, ale nigdzie niewidoczny. Dążył do całkowitego odsunięcia swojej osobowości od tekstu, aby czytelnik mógł sam wyciągać wnioski.
Uznanie dla stylu Flauberta
Dążenie Flauberta do perfekcji stylistycznej i jego innowacyjne podejście do prozy sprawiły, że stał się on wzorem dla wielu późniejszych pisarzy. Jego styl wpłynął na gigantów literatury XX wieku, takich jak Franz Kafka czy Vladimir Nabokov, a jego koncepcja „sztuka dla sztuki” stała się inspiracją dla wielu twórców.
Wyzwania i trudności w życiu Flauberta
Kryzysy finansowe
Po śmierci matki w 1872 roku, Flaubert popadł w poważne kłopoty finansowe. Były one spowodowane niepowodzeniami biznesowymi męża jego siostrzenicy, Caroline Commanville. Choć pisarz odziedziczył spory majątek po ojcu, który pozwalał mu na swobodne życie, te nieprzewidziane wydatki znacząco wpłynęły na jego sytuację materialną.
Problemy wojenne
Podczas wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, dom Flauberta w Croisset został zajęty przez pruskich żołnierzy, co stanowiło znaczące zakłócenie jego życia i pracy.
Osobistość i relacje Gustave’a Flauberta
Rola mentora i protektora
Gustave Flaubert był nie tylko wybitnym pisarzem, ale także znaczącą postacią w życiu wielu młodszych twórców. Był mentorem dla słynnego nowelisty Guy de Maupassanta, którego uczył rzemiosła literackiego, przekazując mu swoją wiedzę i doświadczenie.
Krąg towarzyski i kontakty z innymi pisarzami
Mimo swojego przywiązania do samotności w Croisset, Flaubert okazjonalnie odwiedzał Paryż, gdzie spotykał się z wybitnymi postaciami ówczesnej literatury. Wśród nich znaleźli się m.in. Émile Zola, Iwan Turgieniew, Jules de Goncourt, Edmond de Goncourt, Alphonse Daudet, a także rzeźbiarz James Pradier. Jego korespondencja z Louisem Bouilhet i innymi przyjaciółmi, takimi jak Maxime Du Camp, stanowi ważny element jego spuścizny.
Otwartość w listach
W swojej korespondencji, a także w pismach z podróży, Flaubert był niezwykle szczery, zwłaszcza w kwestiach seksualnych. Opisywał swoje doświadczenia, w tym korzystanie z usług prostytutek podczas pobytu na Bliskim Wschodzie, co pokazuje jego otwartość i brak konwenansów w osobistych zapiskach.
Zdrowie Gustave’a Flauberta
Epilepsja i koniec studiów
W 1844 roku Gustave Flaubert doznał ataku epilepsji, co miało dramatyczne konsekwencje dla jego życia. Choroba ta zmusiła go do porzucenia studiów prawniczych w Paryżu i powrotu do Normandii, gdzie poświęcił się pisarstwu.
Choroby weneryczne
Przez większość dorosłego życia Flaubert zmagał się z chorobami wenerycznymi. Syfilisem zaraził się prawdopodobnie podczas swojej długiej podróży na Bliski Wschód w latach 1849–1850, która obejmowała Grecję i Egipt. Te problemy zdrowotne z pewnością wpływały na jego samopoczucie i kondycję fizyczną.
Kontrowersje i skandale związane z Flaubertem
Proces o „Panią Bovary”
W 1857 roku Gustave Flaubert stanął przed sądem oskarżony przez rząd francuski o obrazę moralności publicznej w związku z publikacją powieści „Pani Bovary”. Mimo ostrej krytyki i procesu, ostatecznie został uniewinniony, co jednak nie umniejszyło kontrowersji wokół dzieła.
Odrzucenie „Kuszenia św. Antoniego”
Niektóre z wczesnych dzieł Flauberta spotkały się z chłodnym przyjęciem. Gdy w 1849 roku przeczytał pierwszą wersję „Kuszenia św. Antoniego” swoim przyjaciołom, ci doradzili mu wrzucenie rękopisu do ognia, co świadczy o początkowych trudnościach z akceptacją jego nowatorskiego stylu.
Ciekawostki z życia Gustave’a Flauberta
Edukacja i stosunek do Paryża
Gustave Flaubert studiował prawo w Paryżu, jednak był „obojętnym studentem” i szczerze nienawidził tego miasta. Jego doświadczenia z okresu studiów, a także obserwacje francuskiej socjety lat 1840–1850, znalazły odzwierciedlenie w jego twórczości, zwłaszcza w powieści „Szkoła uczuć”.
Podróże i ich wpływ na twórczość
W latach 1849–1850 Flaubert odbył długą podróż na Bliski Wschód, odwiedzając Grecję i Egipt. Ta podróż na bliski wschód stanowiła dla niego ogromne źródło inspiracji, wpływając na jego późniejsze dzieła, takie jak „Salammbô” czy „Kuszenie św. Antoniego”.
Wpływ Flauberta na późniejszych pisarzy
Styl i metody pracy Gustave’a Flauberta wywarły ogromny wpływ na rozwój literatury. Jego koncepcja „le mot juste” i dążenie do obiektywizmu stały się inspiracją dla wielu pisarzy XX wieku, w tym Franza Kafki i Vladimira Nabokova. Flaubert propagował hasło „sztuka dla sztuki”, podkreślając autonomię dzieła literackiego.
Kluczowe dzieła Gustawa Flauberta
Twórczość Gustave’a Flauberta obejmuje kilka kluczowych powieści, które zdefiniowały realizm literacki i do dziś stanowią kanon literatury światowej:
- „Pani Bovary” (Madame Bovary): Wydana w latach 1851–1856, powieść ta opowiada historię Emmy Bovary, żony lekarza wiejskiego, która pragnie uciec od nudy prowincjonalnego życia w świecie fantazji i romansów.
- „Salammbô”: Opublikowana w 1862 roku, powieść historyczna osadzona w starożytnej Kartaginie, przedstawiająca losy córki Hamilkara Barkasa.
- „Szkoła uczuć” (L’Éducation sentimentale): Wydana w 1869 roku, analizuje życie i miłosne perypetie młodego Fryderyka Moreau na tle burzliwych wydarzeń politycznych Francji, w tym rewolucji 1848 roku.
- „Trzy opowieści” (Trois contes): Zbiór opowiadań obejmujący: „Proste serce”, „Kuszenie św. Antoniego” i „Święty Julian Szpitalnik”, wydany w 1877 roku.
- „Bouvard i Pécuchet”: Niedokończona satyra, wydana pośmiertnie w 1881 roku, będąca krytyką ludzkiej ignorancji i próżności.
Podsumowanie kluczowych etapów życia i kariery
Gustave Flaubert był wybitnym francuskim pisarzem, uznawanym za jednego z czołowych przedstawicieli realizmu literackiego. Jego życie, choć naznaczone samotnością i problemami zdrowotnymi, zaowocowało dziełami o przełomowym znaczeniu dla literatury światowej. Jego obsesyjne dążenie do perfekcji stylistycznej i wnikliwa analiza ludzkiej psychiki wywarły trwały wpływ na kolejne pokolenia twórców, a jego najbardziej znane powieści, takie jak „Pani Bovary”, do dziś budzą podziw i dyskusje.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jak ma na imię Pani Bovary?
Pani Bovary ma na imię Emma. Jest główną bohaterką słynnej powieści Gustave’a Flauberta o tym samym tytule.
Z czego znany jest Flaubert?
Gustave Flaubert jest najbardziej znany jako autor arcydzieła realizmu, powieści „Pani Bovary”. Uważany jest za mistrza stylu i precyzji w opisie psychiki ludzkiej.
Ile kochanków miała Pani Bovary?
Pani Bovary miała dwóch głównych kochanków w trakcie trwania powieści. Byli to aptekarz Leon Dupuis oraz bogaty ziemianin Rodolphe Boulanger.
Kto powiedział Pani Bovary to ja?
Nie ma w tekście powieści fragmentu, w którym ktoś bezpośrednio mówi „Pani Bovary to ja”. Jednak sama postać i jej losy stały się tak ikoniczne, że często mówi się o niej w kontekście uniwersalnych ludzkich pragnień i rozczarowań.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Gustave_Flaubert
