Katsushika Hokusai, urodzony prawdopodobnie 31 października 1760 roku, to postać legendarna w historii japońskiej sztuki. Jest uznawany za jednego z najwybitniejszych malarzy i drzeworytników okresu Edo, którego twórczość wywarła ogromny wpływ na sztukę światową. Na 10 maja 1849 roku, w wieku 88 lat, Hokusai pozostawał aktywny twórczo, a jego bogaty dorobek artystyczny obejmuje tysiące dzieł. Znany powszechnie pod mononimem Hokusai, jego pełne nazwisko rodowe brzmiało Katsushika Hokusai. Artysta posługiwał się w ciągu życia co najmniej trzydziestoma różnymi pseudonimami, co odzwierciedlało jego ciągłą ewolucję artystyczną. Jego najmłodsza córka, Ei, znana również jako Ōi, podążyła śladami ojca, stając się artystką i jego bliską współpracowniczką.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na październik 2024 roku ma 264 lata.
- Żona/Mąż: Nieznana/brak danych.
- Dzieci: Synowie (2), Córki (3), w tym Ei (Ōi).
- Zawód: Malarz, drzeworytnik, ilustrator.
- Główne osiągnięcie: Seria drzeworytów „36 widoków na górę Fuji”, w tym „Wielka fala w Kanagawie”.
Podstawowe Informacje o Katsushice Hokusai
Prawdziwe imię Katsushiki Hokusaia brzmiało Tokitarō, a jego narodziny datuje się na prawdopodobnie 31 października 1760 roku w dystrykcie Katsushika w Edo (dzisiejsze Tokio). Choć znany jest na całym świecie pod mistycznym mononimem Hokusai, jego pełne nazwisko rodowe to Katsushika Hokusai, gdzie „Hokusai” oznaczało „Północne Studio”, symbolizując jego artystyczne dążenia. Artysta cieszył się niezwykłą długowiecznością, zmarł 10 maja 1849 roku w wieku 88 lat w Edo, pozostając aktywnym twórczo aż do ostatnich chwil życia. Jego twórcza ścieżka była naznaczona niezwykłą zmiennością – w ciągu całego życia posługiwał się co najmniej trzydziestoma różnymi nazwiskami i pseudonimami. Ta skłonność do zmiany tożsamości artystycznej, często związana ze znaczącymi zmianami w jego stylu malarskim, stanowi dla historyków sztuki klucz do periodyzacji jego bogatej biografii.
Rodzina i Życie Prywatne Katsushiki Hokusaia
Katsushika Hokusai urodził się w rodzinie rzemieślniczej. Uważa się, że jego ojcem był Nakajima Ise, rzemieślnik zajmujący się wytwarzaniem luster dla szoguna. Ze względu na fakt, że ojciec nigdy nie uczynił Hokusaia swoim oficjalnym spadkobiercą, historycy przypuszczają, że jego matka mogła być konkubiną. W dekadzie pracy w studio Shunshō, Hokusai ożenił się po raz pierwszy. Niestety, o jego pierwszej żonie wiadomo niewiele poza tym, że zmarła na początku lat 90. XVIII wieku. Artysta ożenił się ponownie w 1797 roku. Z obu związków doczekał się w sumie pięciorga dzieci: dwóch synów i trzech córek. Wśród nich szczególną rolę odegrała jego najmłodsza córka, Ei, znana również jako Ōi. Ona, podobnie jak ojciec, została artystką i pełniła funkcję jego asystentki w późniejszych latach twórczości.
Kariera i Rozwój Artystyczny Katsushiki Hokusaia
Wczesne Początki i Kształtowanie Talentu
Droga artystyczna Katsushiki Hokusaia rozpoczęła się już w wieku około sześciu lat. Prawdopodobnie uczył się podstaw malarstwa od swojego ojca, pomagając mu przy zdobieniu ozdobnych wzorów wokół luster. W wieku 12 lat został wysłany do pracy w księgarni i bibliotece, gdzie kontakt z drukowanymi pozycjami, często ilustrowanymi drzeworytami, z pewnością rozbudził jego wyobraźnię. W wieku 14 lat Hokusai rozpoczął praktykę jako uczeń rzeźbiarza w drewnie. Ten etap, trwający do 18. roku życia, dał mu solidne podstawy techniczne, kluczowe dla późniejszego tworzenia drzeworytów.
Przełomowe Lata i Niezależność Artystyczna
W wieku 18 lat Hokusai wstąpił do prestiżowego studia Katsukawa Shunshō. Pracując pod pseudonimem Shunrō, w 1779 roku opublikował swoje pierwsze prace, przedstawiające aktorów kabuki. Po śmierci swojego mistrza Shunshō, Hokusai zaczął eksplorować nowe kierunki artystyczne, w tym fascynujące go europejskie miedzioryty. Ta śmiałość doprowadziła do jego wydalenia ze szkoły Katsukawa, co sam artysta uznał za kluczowy moment, który ostatecznie zmotywował go do wypracowania własnego, niepowtarzalnego stylu. W 1798 roku, przekazując swoje imię uczniowi, Hokusai stał się po raz pierwszy niezależnym artystą, przyjmując nazwisko Hokusai Tomisa.
Innowacje w Stylu Ukiyo-e i Skala Twórczości
Katsushika Hokusai odegrał fundamentalną rolę w ewolucji stylu ukiyo-e. Przekształcił ten nurt, dotychczas skupiony głównie na portretach kurtyzan i aktorów, w nurt eksplorujący krajobrazy, rośliny i sceny z życia codziennego. Jego innowacyjne podejście otworzyło nowe możliwości wyrazu w sztuce japońskiej. W ciągu swojej niezwykle długiej i płodnej kariery, Hokusai stworzył imponującą liczbę ponad 30 000 obrazów, szkiców, drzeworytów oraz ilustracji, co świadczy o jego niezmordowanej pasji i wszechstronnym talencie.
Najważniejsze Dzieła i Serie Artystyczne Katsushiki Hokusaia
Seria „36 widoków na górę Fuji”
Jednym z najbardziej znanych dzieł Katsushiki Hokusaia jest monumentalna seria drzeworytów zatytułowana „36 widoków na górę Fuji”, stworzona na początku lat 30. XIX wieku. Powstała ona w odpowiedzi na rosnący boom turystyczny w Japonii oraz na osobistą fascynację artysty majestatyczną górą Fuji. Seria ta, ukazująca górę z różnych perspektyw i w różnych warunkach atmosferycznych, stała się kamieniem węgielnym międzynarodowej sławy Hokusaia.
„Wielka fala w Kanagawie”
Najbardziej ikonicznym drzeworytem z tej serii jest bez wątpienia „Wielka fala w Kanagawie”. W tym dziele Hokusai zastosował zachodnią perspektywę, aby osiągnąć wrażenie głębi i objętości, ukazując potęgę natury w kontraście do drobnych łodzi i ludzi. „Wielka fala w Kanagawie” stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów sztuki japońskiej na świecie.
„Piękna pogoda o poranku” (Czerwona Fuji)
Kolejnym kluczowym dziełem z tej serii jest „Piękna pogoda o poranku”, znana również jako „Czerwona Fuji”. Obraz ten, ukazujący górę Fuji w ciepłych, porannych barwach, obok „Wielkiej fali”, ugruntował pozycję Hokusaia jako mistrza krajobrazu i artysty o unikatowym spojrzeniu na otaczający świat.
Inne Znaczące Dzieła
Od 1811 roku Hokusai tworzył również „Hokusai Manga”, serię zawierającą tysiące humorystycznych rysunków przedmiotów, roślin i zwierząt. Ta obszerna kolekcja stanowi cenne źródło wiedzy o jego obserwacjach świata i stanowiła inspirację dla wielu artystów. Warto również wspomnieć o jego dziełach z gatunku shunga, wśród których najsłynniejsze jest „Sen żony rybaka”, przedstawiające scenę erotyczną z młodą kobietą i dwiema ośmiornicami. Ponadto, w 1834 roku Hokusai rozpoczął pracę nad serią krajobrazową „Sto widoków na górę Fuji”, która jest uważana za arcydzieło wśród jego książek z obrazami krajobrazów.
Wpływ i Dziedzictwo Katsushiki Hokusaia
Twórczość Katsushiki Hokusaia miała ogromny wpływ na rozwój sztuki, zarówno w Japonii, jak i na Zachodzie. Jego innowacyjne podejście do kompozycji, perspektywy i tematyki zainspirowało wielu europejskich mistrzów, takich jak Vincent van Gogh i Claude Monet, podczas fali japonizmu w XIX wieku. Hokusai, jako pedagog, wykszcił w ciągu swojego życia około 50 uczniów, co przyczyniło się do rozprzestrzenienia jego technik i wizji artystycznej. Artysta przywiązywał ogromną wagę do jakości swojej pracy, co potwierdzają zachowane listy, w których upominał rzeźbiarzy bloków drzeworytniczych, gdy ci odchodzili od jego specyficznego stylu rysowania detali, takich jak nosy czy oczy. Jego dzieła, w tym słynna seria „36 widoków na górę Fuji” oraz „Wielka fala w Kanagawie”, na stałe wpisały się do kanonu światowej sztuki, a jego wpływ jest odczuwalny do dziś.
Inne Projekty i Wydarzenia z Życia Artysty
Współpraca i Autopromocja
W latach 1804–1815 Hokusai współpracował z popularnym powieściopisarzem Takizawą Bakinem, ilustrując jego książki. Jednak ich współpraca zakończyła się z powodu konfliktów charakterów. Artysta słynął również z talentu do autopromocji. W 1804 roku namalował gigantyczny portret mnicha Darumy o powierzchni 200 metrów kwadratowych, używając do tego celu miotły i wiader tuszu. Jego zdolności zostały docenione także na dworze szoguna, gdzie Hokusai wygrał rywalizację malarską, tworząc obraz przedstawiający liście klonu na rzece za pomocą kurczaka z łapami umoczonymi w czerwonej farbie.
Późne Lata Twórczości
W wieku 83 lat Katsushika Hokusai przeniósł się do Obuse, gdzie stworzył kolejne arcydzieła, takie jak „Męska fala” i „Żeńska fala”. Te późne prace świadczą o jego nieustającej energii twórczej i witalności, nawet w zaawansowanym wieku.
Zdrowie, Tragedie i Sposoby Radzenia Sobie z Nieszczęściem
Straty i Próby Ochrony
W 1839 roku studio Hokusaia padło ofiarą pożaru, który strawił znaczną część jego dorobku i warsztatu pracy. Artysta doświadczył również innych trudności. Między 1842 a 1843 rokiem, każdego ranka Hokusai malował chińskie lwy (shishi), co nazywał „codziennymi egzorcyzmami”. Miały one chronić go przed nieszczęściem i zapewnić pomyślność.
Ciekawostki i Filozofia Artystyczna Katsushiki Hokusaia
Znaczenie Imienia i Dążenie do Doskonałości
Imię Hokusai, oznaczające „Północne Studio”, zostało wybrane na cześć Gwiazdy Polarnej, symbolu bóstwa ważnego w buddyjskiej szkole Nichiren. Artysta kierował się filozofią ciągłego doskonalenia. Pisał, że nic, co stworzył przed 70. rokiem życia, nie jest warte uwagi, a prawdziwą boskość w sztuce spodziewał się osiągnąć dopiero w wieku 110 lat. Ta postawa świadczy o jego nieustannym dążeniu do perfekcji i głębokiej refleksji nad własną twórczością.
Warto wiedzieć: Sława Katsushiki Hokusaia wykroczyła poza granice Ziemi. Jego imieniem nazwano jeden z kraterów na planecie Merkury, co jest niezwykłym dowodem jego uniwersalnego i ponadczasowego oddziaływania.
Chronologia Kariery Artystycznej
| Okres | Wydarzenie/Pseudonim |
|---|---|
| Ok. 6. roku życia | Początki nauki malarstwa |
| 12. rok życia | Praca w księgarni i bibliotece |
| 14-18 lat | Praktyka jako uczeń rzeźbiarza w drewnie |
| 18 lat | Wstąpienie do studia Katsukawa Shunshō (pseudonim Shunrō) |
| 1779 | Pierwsze publikacje (obrazy aktorów kabuki) |
| Po śmierci Shunshō | Eksploracja nowych stylów, europejskie miedzioryty, wydalenie ze szkoły |
| 1798 | Niezależność artystyczna, przyjęcie nazwiska Hokusai Tomisa |
| Od 1811 | Tworzenie „Hokusai Manga” |
| Lata 1804–1815 | Współpraca z Takizawą Bakinem |
| 1804 | Namalowanie gigantycznego portretu Darumy |
| Początek lat 30. XIX wieku | Stworzenie serii „36 widoków na górę Fuji” |
| 1834 | Rozpoczęcie serii „Sto widoków na górę Fuji” |
| 1839 | Pożar studia |
| Lata 1842–1843 | Codzienne malowanie chińskich lwów (shishi) |
| W wieku 83 lat | Przeprowadzka do Obuse, tworzenie dzieł takich jak „Męska fala” i „Żeńska fala” |
| 10 maja 1849 | Śmierć w wieku 88 lat |
Katsushika Hokusai, jako mistrz japońskiego drzeworytu, pozostawił po sobie dziedzictwo ponad 30 000 dzieł, które trwale wpłynęły na sztukę światową, odzwierciedlając jego nieustanne dążenie do artystycznego samodoskonalenia i innowacji.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Co symbolizuje Wielka fala w Kanagawie?
„Wielka fala w Kanagawie” symbolizuje potęgę i nieprzewidywalność natury, a także kruchość ludzkiego istnienia w obliczu jej sił. Jest również interpretowana jako odzwierciedlenie fascynacji Hokusai morzem i podróżami morskimi, które odgrywały ważną rolę w życiu jego czasów.
Gdzie jest pochowany Hokusai?
Hokusai jest pochowany na cmentarzu Seijō-ji w Tokijskiej dzielnicy Shinagawa. Jego grób znajduje się w jednej z niewielu świątyń, z którymi artysta miał powiązania w późniejszym okresie życia.
Co to znaczy hokusai?
„Hokusai” to pseudonim artystyczny Katsushiki Hokusai, który przyjął go w późniejszym etapie swojej kariery. Samo imię nie ma dosłownego, powszechnie przyjętego tłumaczenia, ale jest związane z jego twórczością i artystyczną tożsamością.
Gdzie jest Wielka Fala?
„Wielka fala w Kanagawie” jest częścią serii drzeworytów „Trzydzieści sześć widoków góry Fudżi” i można ją zobaczyć w wielu muzeach na całym świecie, które posiadają kolekcje sztuki japońskiej, w tym w Tokio, Bostonie i Londynie. Oryginalne drzeworyty są rozproszone po różnych instytucjach i prywatnych kolekcjach.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Hokusai
