Ingmar Bergman: Życie i twórczość mistrza kina.

1

Ernst Ingmar Bergman, urodzony 14 lipca 1918 roku w Uppsali, Szwecja, był reżyserem filmowym i teatralnym, scenarzystą oraz pisarzem, powszechnie uznawanym za jednego z najważniejszych twórców w historii światowego kina. Przez ponad sześć dekad swojej kariery, od 1944 do 2005 roku, Bergman stworzył bogaty dorobek artystyczny, obejmujący ponad sześćdziesiąt filmów i sztuk teatralnych. Jego życie osobiste, naznaczone pięcioma małżeństwami i dziewięciorgiem dzieci, często stanowiło tło dla głębokich, egzystencjalnych rozważań obecnych w jego dziełach. 30 lipca 2007 roku zmarł na swojej ukochanej wyspie Fårö. W lipcu 2024 roku Bergman miałby 106 lat.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na lipiec 2024 roku Ingmar Bergman miałby 106 lat.
• Żona/Mąż: Ingmar Bergman był żonaty pięciokrotnie. Jego ostatnią żoną była Ingrid von Rosen.
• Dzieci: Ingmar Bergman miał dziewięcioro dzieci.
• Zawód: Reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta, pisarz.
• Główne osiągnięcie: Uznawany za jednego z najważniejszych twórców w historii światowego kina, wielokrotnie nagradzany, w tym trzykrotnie Oscarem dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego.

Pochodzenie i dane biograficzne

Ernst Ingmar Bergman przyszedł na świat 14 lipca 1918 roku w Uppsali, w Szwecji. Jego życie zakończyło się 30 lipca 2007 roku na wyspie Fårö, w wieku 89 lat. W lipcu 2024 roku reżyser skończyłby 106 lat. Jego życie zakończyło się 30 lipca 2007 roku, kiedy to zmarł w wieku 89 lat.

Wielostronna kariera zawodowa

Przez ponad sześć dekad, od 1944 do 2005 roku, Ingmar Bergman aktywnie działał jako reżyser filmowy i teatralny, a także jako scenarzysta. Jego wszechstronność i talent uczyniły go jedną z najważniejszych postaci w historii światowego kina, a jego dorobek artystyczny nadal inspiruje kolejne pokolenia twórców.

Główne miejsce pracy i życia

Choć Ingmar Bergman swoje projekty realizował w wielu różnych lokalizacjach, od 1961 roku jego głównym centrum pracy i życia stała się szwedzka wyspa Fårö. Ta malownicza wyspa nie tylko stanowiła tło dla wielu jego filmów, ale także stała się jego domem, w którym ostatecznie zmarł. Fårö odgrywało kluczową rolę w jego późniejszej twórczości i życiu osobistym.

Życie prywatne Ingmara Bergmana

Surowe wychowanie i wpływ rodziny

Ingmar Bergman był synem Erika Bergmana, konserwatywnego pastora luterańskiego. Jego dzieciństwo było naznaczone surowymi metodami wychowawczymi stosowanymi przez ojca, w tym drastycznymi karami, takimi jak zamykanie małego Ingmara w ciemnej szafie za moczenie nocne. Te doświadczenia miały znaczący wpływ na jego późniejszą psychikę i twórczość.

Relacje rodzinne i małżeńskie

Dorastając w atmosferze religijnych obrazów, Bergman dzielił dom z bratem Dagiem i siostrą Margaretą. Ta religijna otoczenie znacząco ukształtowało jego wyobraźnię artystyczną i tematykę podejmowaną w filmach. Jego życie osobiste było burzliwe – Bergman był żonaty pięciokrotnie. Jego żonami były: Else Fisher, Ellen Lundström, Gun Grut, Käbi Laretei oraz Ingrid von Rosen, z którą pozostawał w związku od 1971 roku aż do jej śmierci w 1995 roku.

Podczas studiów na Stockholm University College, Bergman zaangażował się w romans, który doprowadził do konfrontacji fizycznej z ojcem. To wydarzenie skutkowało zerwaniem relacji rodzinnych na wiele lat, co dodatkowo wpłynęło na jego życie i twórczość, często eksplorującą trudne relacje międzyludzkie i konflikty rodzinne.

Potomstwo

Ingmar Bergman doczekał się dziewięciorga dzieci. Wiele z nich podążyło śladami ojca, wiążąc swoją przyszłość ze światem kultury. Wśród nich znajdują się m.in. pisarka Linn Ullmann oraz reżyserka Eva Bergman, które kontynuują artystyczne dziedzictwo rodziny.

Kariera filmowa i teatralna Ingmara Bergmana

Początki kariery

Droga Ingmara Bergmana do światowej sławy rozpoczęła się w 1941 roku, gdy zaczął pracować nad poprawianiem scenariuszy innych twórców. Jego pierwszy znaczący sukces odniósł dzięki scenariuszowi do filmu „Torment” (1944), który ugruntował jego pozycję w branży filmowej.

Kluczowe etapy kariery i przełomy

Światową sławę przyniósł mu film „Uśmiech nocy letniej” (1955), nagrodzony na festiwalu w Cannes za „najlepszy poetycki humor”. Rok 1957 okazał się dla Bergmana niezwykle płodny i przełomowy – w ciągu zaledwie dziesięciu miesięcy stworzył dwa arcydzieła: „Siódmą pieczęć” i „Tam, gdzie rosną poziomki”. Te filmy ugruntowały jego pozycję jako geniusza kina. Na początku lat 60. Bergman eksplorował głębokie wątki egzystencjalne, tworząc tzw. trylogię wiary, na którą składają się filmy: „Jak w zwierciadle” (1961), „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962) i „Milczenie” (1963).

Filmy takie jak „Persona” (1966) i „Fanny i Aleksander” do dziś regularnie pojawiają się w rankingach najlepszych dzieł w historii kina. Bergman potrafił w swoich obrazach poruszać najgłębsze ludzkie lęki i nadzieje, często skupiając się na trudnościach w kontakcie z drugim człowiekiem. Jego filmy, takie jak „Siódma pieczęć”, „Tam, gdzie rosną poziomki” (1957), czy „Uśmiech nocy letniej” (1955), stały się kamieniami milowymi w historii kina. Inne znaczące dzieła to m.in. „Szepty i krzyki”, „Zwierciadlo”, „Wieczór kuglarzy”, „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962), „Progu życia”, „Wakacje z Moniką”, „Jesienna sonata” czy „Jajo węża”. Jego twórczość często dotykała kwestii istnienia Boga i trudności w odnalezieniu sensu życia.

W swojej karierze Bergman często współpracował z wybitnymi operatorami, takimi jak Gunnar Fischer i Sven Nykvist, których praca przyczyniła się do unikalnego stylu wizualnego jego filmów. Filmy takie jak „Persona”, „Fanny i Aleksander”, „Siódma pieczęć” czy „Tam, gdzie rosną poziomki” są dowodem jego mistrzostwa. Bergman, jako szwedzki reżyser filmowy i teatralny, często eksplorował mroczne zakamarki ludzkiej psychiki, tworząc dzieła o ponadczasowej wartości. Jego filmografia obejmuje takie tytuły jak „Wieczór kuglarzy”, „Szepty i krzyki”, „Zwierciadło”, „Goście Wieczerzy Pańskiej”, „Progu życia”, „Wakacje z Moniką”, „Jesienna sonata”, „Jajo węża” oraz „Fanny i Aleksander”. Jego wczesne filmy, jak „Torment” (1944), już wskazywały na jego talent do tworzenia głębokich, psychologicznych dramatów. Przełomem okazał się „Uśmiech nocy letniej” (1955), który zdobył uznanie na festiwalu w Cannes. Rok 1957 był szczególnie ważny, kiedy to Bergman zaprezentował światu arcydzieła „Siódma pieczęć” i „Tam, gdzie rosną poziomki”. Trylogia wiary z początku lat 60. – „Jak w zwierciadle” (1961), „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962) i „Milczenie” (1963) – zgłębiała tematy wątpliwości religijnych. Filmy takie jak „Persona” (1966), „Szepty i krzyki”, „Wieczór kuglarzy”, „Fanny i Aleksander” oraz „Jajo węża” są dowodem jego mistrzostwa w eksplorowaniu ludzkiej kondycji. Inne notable dzieła to „Progu życia”, „Wakacje z Moniką”, „Jesienna sonata” oraz „De Sade”. Jego związki z kinem szwedzkim są nierozerwalne, podobnie jak jego wpływ na filmmaking. Praca nad „Fanny i Aleksander” była dla niego ważnym doświadczeniem, podobnie jak wcześniejsze „Siódma pieczęć” i „Tam, gdzie rosną poziomki”.

Dorobek teatralny

Równolegle do swojej bogatej kariery filmowej, Bergman prowadził imponującą działalność teatralną. Zareżyserował ponad 170 sztuk, a także pełnił funkcję dyrektora Królewskiego Teatru Dramatycznego w Sztokholmie. Jego praca w teatrze, podobnie jak w kinie, cechowała się głębią interpretacji i mistrzowskim prowadzeniem aktorów.

Stała ekipa współpracowników

Bergman miał zwyczaj tworzenia swoistej „grupy repertuarowej” aktorów, z którymi pracował wielokrotnie, budując silne relacje artystyczne. Do grona jego stałych współpracowników należeli tak wybitni artyści jak Liv Ullmann, Bibi Andersson, Max von Sydow, Erland Josephson, Harriet Andersson, Ingrid Thulin, Gunnar Björnstrand oraz Harriet. Ich wspólne projekty, takie jak „Persona”, „Siódma pieczęć” czy „Fanny i Aleksander”, przeszły do historii kina.

Nagrody i osiągnięcia Ingmara Bergmana

Sukcesy na Oscarach

Filmy Ingmara Bergmana zdobyły trzykrotnie Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego, co stanowi dowód ich międzynarodowego uznania. Sam reżyser został uhonorowany prestiżową nagrodą Irving G. Thalberg Memorial Award za całokształt swojej twórczości, podkreślając jego nieoceniony wkład w rozwój sztuki filmowej.

Uznanie krytyków i rankingi

W 2002 roku magazyn „Sight & Sound” sklasyfikował Ingmara Bergmana na 8. miejscu listy największych reżyserów wszech czasów. Jego filmy, zwłaszcza takie dzieła jak „Persona” czy „Fanny i Aleksander”, regularnie pojawiają się w rankingach najlepszych produkcji w historii kina, potwierdzając ich ponadczasową wartość artystyczną i znaczenie dla światowej kultury.

Kontrowersje i trudne momenty w życiu Ingmara Bergmana

Aresztowanie i problemy podatkowe

30 stycznia 1976 roku, w trakcie próby teatralnej, Ingmar Bergman został aresztowany przez policję pod zarzutem oszustw podatkowych. To wydarzenie wywołało u niego ciężkie załamanie nerwowe i miało znaczący wpływ na jego dalsze życie i decyzje zawodowe.

Emigracja z Szwecji

Mimo że zarzuty podatkowe wobec Bergmana zostały ostatecznie oddalone, upokorzenie związane z działaniami szwedzkich urzędników skłoniło go do opuszczenia kraju. Reżyser osiedlił się w Monachium, deklarując, że nigdy więcej nie wróci do Szwecji. Ten okres emigracji znacząco wpłynął na jego stan psychiczny i artystyczny.

Epizody z młodości

W swojej autobiografii Ingmar Bergman przyznał się do fascynacji Adolfem Hitlerem i nazizmem w wieku 16 lat, podczas wakacji w Niemczech w 1934 roku. Po latach określił to doświadczenie jako brutalne odebranie mu niewinności, co ukazuje złożoność jego wczesnych przeżyć i ich wpływ na późniejsze refleksje artystyczne.

Zdrowie i kondycja psychiczna Ingmara Bergmana

Problemy psychiczne

Po wydarzeniach z 1976 roku, związanych z aresztowaniem i zarzutami podatkowymi, Ingmar Bergman przeszedł ciężkie załamanie nerwowe, które wymagało długotrwałej opieki psychiatrycznej. Traumatyczne doświadczenia z tego okresu miały głęboki wpływ na jego decyzje, w tym na czasowe porzucenie pracy w Szwecji i emigrację.

Ciekawostki i mniej znane fakty z życia Ingmara Bergmana

Wczesne zainteresowania

Już od najmłodszych lat Ingmar Bergman wykazywał fascynację obrazem i światłem. W wieku dziewięciu lat wymienił zestaw cynowych żołnierzyków na „magiczną latarnię” – prymitywny projektor, który stał się fundamentem jego późniejszej pasji do kina. Jako dziecko tworzył własne dekoracje i teatrzyki marionetek, wystawiając sztuki Strindberga w swoim pokoju, gdzie sam podkładał głosy pod wszystkie postacie, co świadczy o jego wczesnym zacięciu reżyserskim i scenariuszowym.

Utrata wiary

Mimo wychowania w bardzo religijnym domu, Ingmar Bergman wyznał, że stracił wiarę w wieku zaledwie ośmiu lat. Ostatecznie pogodził się z tym faktem dopiero podczas pracy nad filmem „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962), co pokazuje, jak głęboko tematy religijne i duchowe przenikały jego twórczość.

Partnerstwo z operatorami

Wyjątkowy i rozpoznawalny styl wizualny filmów Ingmara Bergmana był w dużej mierze wynikiem bliskiej i owocnej współpracy z dwoma wybitnymi operatorami: Gunnarem Fischerem oraz Svenem Nykvistem. Ich wspólna praca nad takimi dziełami jak „Siódma pieczęć”, „Tam, gdzie rosną poziomki” czy „Persona” przyczyniła się do powstania arcydzieł o niezapomnianej estetyce.

Alternatywne tożsamości

W swojej bogatej karierze artystycznej, Ingmar Bergman posługiwał się również pseudonimem „Buntel Eriksson”. Ten mniej znany fakt dodaje kolejną warstwę do złożonego obrazu tego wybitnego twórcy, który nieustannie poszukiwał nowych form wyrazu.

Kluczowe filmy Ingmara Bergmana

• Torment (1944)
• Uśmiech nocy letniej (1955)
• Siódma pieczęć (1957)
• Tam, gdzie rosną poziomki (1957)
• Jak w zwierciadle (1961)
• Goście Wieczerzy Pańskiej (1962)
• Milczenie (1963)
• Persona (1966)
• Fanny i Aleksander

Nagrody i wyróżnienia Ingmara Bergmana

Warto wiedzieć: Ingmar Bergman był synem Erika Bergmana, konserwatywnego pastora luterańskiego, co miało znaczący wpływ na jego dzieciństwo i tematykę poruszaną w późniejszych filmach.

Warto wiedzieć: Od 1961 roku szwedzka wyspa Fårö stała się nie tylko jego planem filmowym, ale także domem, w którym ostatecznie spędził ostatnie lata życia i zmarł.

Ingmar Bergman, jeden z najwybitniejszych reżyserów w historii kina, pozostawił po sobie bogate dziedzictwo artystyczne. Jego filmy, często eksplorujące głębokie egzystencjalne pytania i złożoność ludzkich relacji, do dziś fascynują widzów i badaczy. Przez ponad sześć dekad twórczości, od debiutu w 1944 roku do ostatnich prac, Bergman konsekwentnie budował swój unikalny styl, który wywarł ogromny wpływ na kolejne pokolenia filmowców. Jego dzieła, wielokrotnie nagradzane i cenione przez krytyków na całym świecie, stanowią trwały ślad w historii kultury. Mimo że zmarł w 2007 roku, jego wpływ na kino i teatr pozostaje niepodważalny.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ingmar_Bergman