Robert Scott: Tragiczna wyprawa na biegun południowy

1

Robert Falcon Scott (1868–1912) był brytyjskim oficerem Royal Navy i jednym z najbardziej znanych badaczy polarnych przełomu XIX i XX wieku. W chwili swojej tragicznej śmierci na Antarktydzie miał 43 lata. Jego życie, naznaczone niezwykłą determinacją i poświęceniem, stanowiło inspirację dla wielu, a jego syn, Sir Peter Scott, kontynuował rodzinne dziedzictwo, stając się światowej sławy działaczem ochrony przyrody.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 43 lata (w chwili śmierci)
• Żona/Mąż: Kathleen Bruce
• Dzieci: Sir Peter Scott
• Zawód: Oficer Royal Navy, badacz polarny
• Główne osiągnięcie: Dowodzenie brytyjskimi narodowymi ekspedycjami antarktycznymi „Discovery” i „Terra Nova”, dotarcie do bieguna południowego.

Podstawowe informacje o Robercie Falconie Scocie

Robert Falcon Scott urodził się 6 czerwca 1868 roku w Plymouth, w hrabstwie Devon, w Anglii. Pochodził z rodziny o silnych tradycjach wojskowych, co w naturalny sposób ukierunkowało jego ścieżkę kariery. Jego ojciec, John Edward Scott, był piwowarem i sędzią pokoju, a rodzina cieszyła się początkowo stabilną sytuacją materialną. Scott dorastał w atmosferze pielęgnowania tradycji wojskowych, które miały głęboki wpływ na jego późniejsze wybory życiowe. Choć w dzieciństwie uchodził za delikatnego, w dorosłym życiu stał się mężczyzną o imponującej posturze.

Jego życie zakończyło się tragicznie około 29 marca 1912 roku na Lodowcu Szelfowym Rossa na Antarktydzie. Scott zmarł w wieku 43 lat podczas niefortunnego powrotu z bieguna południowego, zaledwie około 20 kilometrów od najbliższego magazynu z zapasami. Jego śmierć, choć tragiczna, stała się symbolem odwagi i poświęcenia w brytyjskiej historii eksploracji.

Życie prywatne Roberta Falcona Scotta

Tradycje rodzinne i wychowanie

Dorastając w rodzinie, w której tradycje wojskowe były kultywowane od pokoleń, Scott był niejako predestynowany do służby w siłach zbrojnych. Jego dziadek oraz czterej wujowie piastowali wysokie stanowiska w armii lub marynarce wojennej, co stanowiło silny wzorzec do naśladowania. Ta rodzinna spuścizna wywarła znaczący wpływ na jego decyzje dotyczące wyboru ścieżki kariery już od najmłodszych lat.

Kryzys finansowy rodziny i odpowiedzialność

W 1894 roku, gdy Robert służył na pokładzie HMS „Vulcan”, jego ojciec doświadczył poważnego kryzysu finansowego. Nietrafione inwestycje doprowadziły do utraty całego kapitału, co zmusiło go do podjęcia pracy jako menedżer browaru. Po śmierci ojca w 1897 roku i nagłej śmierci brata Archiego w 1898 roku, cała odpowiedzialność za finansowe utrzymanie matki i dwóch niezamężnych sióstr spadła na barki Roberta. Ta sytuacja stanowiła silną motywację do dążenia do awansów i zapewnienia stabilności finansowej rodzinie.

Małżeństwo i potomstwo

W 1908 roku Robert Falcon Scott poślubił Kathleen Bruce. Owocem tego związku był syn, Sir Peter Scott, który w późniejszym życiu stał się znanym działaczem ochrony przyrody i współzałożycielem World Wide Fund for Nature (WWF). W ten sposób syn Scotta, w pewien sposób, kontynuował dziedzictwo rodziny poprzez swoją działalność na rzecz świata.

Kariera wojskowa i wczesna działalność Roberta Falcona Scotta

Edukacja i początki w marynarce

Po ukończeniu lokalnej szkoły oraz szkoły przygotowawczej Stubbington House, Robert Falcon Scott pomyślnie zdał egzaminy wstępne na statek szkoleniowy HMS „Britannia”. W 1881 roku, mając zaledwie 13 lat, rozpoczął swoją karierę jako kadet, co było wczesnym początkiem jego długiej drogi w Royal Navy.

Służba i pierwsze sukcesy

W lipcu 1883 roku Scott zakończył szkolenie, zajmując siódme miejsce w swojej 26-osobowej klasie. Następnie został skierowany do Republiki Południowej Afryki, gdzie objął służbę na pokładzie HMS „Boadicea”. Przełomowym momentem w jego karierze okazało się spotkanie z Clementsem Markhamem, sekretarzem Królewskiego Towarzystwa Geograficznego (RGS). 1 marca 1887 roku, podczas służby na HMS „Rover” na wyspie St Kitts, Scott wygrał wyścig kutrów, co zaimponowało Markhamowi, który aktywnie poszukiwał utalentowanych oficerów do przyszłych wypraw polarnych. Warto odnotować, że w 1891 roku Scott ukończył dwuletni kurs torpedowy na HMS „Vernon”, zdobywając certyfikaty pierwszej klasy zarówno z teorii, jak i praktyki, co świadczyło o jego technicznych zdolnościach.

Specjalizacja techniczna i incydenty

Scott wykazywał się nie tylko zdolnościami przywódczymi, ale również technicznymi. W 1891 roku ukończył dwuletni kurs torpedowy na HMS „Vernon” z najwyższymi ocenami. Jedynym incydentem, który stanowił drobną skazę na jego wczesnym przebiegu służby, było osadzenie łodzi torpedowej na mieliźnie w 1893 roku, za co otrzymał jedynie łagodne upomnienie. Ten drobny błąd nie wpłynął znacząco na jego dalszą karierę, wskazując na ogólną dyscyplinę i profesjonalizm.

Tajemnicze okresy w karierze

Życiorys Scotta nie jest pozbawiony pewnych niejasności. Historyk Roland Huntford sugerował możliwość istnienia skandalu związanego z rzekomym romansem z mężatką w latach 1889–1890. W tym okresie Scott miał na kilka miesięcy „zniknąć” z oficjalnych rejestrów marynarki, co do dziś budzi pewne pytania wśród biografów.

Ekspedycje antarktyczne Roberta Falcona Scotta

Wyprawa „Discovery” (1901–1904)

Pierwszą wielką przygodą Roberta Falcona Scotta na Antarktydzie była dowodzona przez niego brytyjska narodowa ekspedycja antarktyczna, znana jako wyprawa „Discovery”. W jej trakcie Scott ustanowił rekord południowy, docierając do szerokości geograficznej 82°S. Jednym z najważniejszych odkryć tej wyprawy było odkrycie Płaskowyżu Antarktycznego. Jednakże, ekspedycja nie obyła się bez trudności. Brak doświadczenia członków załogi w warunkach polarnych, problemy ze szkorbutem oraz tragiczna śmierć George’a Vince’a, który w marcu 1902 roku ześlizgnął się z przepaści podczas zamieci, stanowiły poważne wyzwania dla zespołu. Mimo tych przeszkód, wyprawa „Discovery” dostarczyła cennych danych naukowych z zakresu biologii, zoologii i geologii, znacząco wzbogacając ówczesną wiedzę o regionach polarnych.

Wyprawa „Terra Nova” (1910–1913)

Druga, a zarazem ostatnia misja Scotta, wyprawa „Terra Nova” (1910–1913), miała na celu zdobycie bieguna południowego. Pięcioosobowa grupa pod jego dowództwem dotarła do celu 17 stycznia 1912 roku. Jednakże, po dotarciu do bieguna, Scott i jego towarzysze napotkali na ogromne rozczarowanie. Okazało się, że norweski badacz Roald Amundsen wyprzedził ich o całe pięć tygodni, co stanowiło ogromny cios dla morale zespołu. Trasa powrotna z bieguna okazała się dla Scotta i jego towarzyszy śmiertelna. Zmarli z wycieńczenia i ekstremalnego zimna, a ich ciała zostały odnalezione wraz z dziennikami, które z czasem stały się podstawą do budowania legendy „Scotta z Antarktydy”.

Warto wiedzieć: Tragiczna wyprawa „Terra Nova” zakończyła się śmiercią Scotta i czterech towarzyszy: Edgara Evansa, Lawrence’a Oatesa, Henry’ego Bowersa i Edwarda Adriana Wilsona. Ich ciała odnaleziono w namiocie, niedaleko miejsca, gdzie mieli odebrać zapasy.

Nagrody i osiągnięcia Roberta Falcona Scotta

Królewskie wyróżnienia i honory

Za swoje zasługi dla eksploracji i nauki, Robert Falcon Scott został uhonorowany licznymi odznaczeniami. W 1901 roku król Edward VII mianował go członkiem czwartej klasy Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego (CVO). Po powrocie z pierwszej wyprawy, Scott został awansowany na komandora tego orderu, co podkreślało jego rosnące znaczenie w oczach brytyjskiej monarchii i społeczeństwa.

Medale geograficzne i naukowe

Oprócz królewskich wyróżnień, Scott otrzymał również szereg prestiżowych medali geograficznych, które potwierdzały jego wkład w rozwój wiedzy o świecie. Wśród nich znalazły się Patron’s Medal w 1904 roku, Vega Medal w 1905 roku oraz Cullum Medal w 1906 roku. Te nagrody stanowiły dowód uznania dla jego pionierskiej pracy w ekstremalnych warunkach.

Pośmiertne uznanie

Po tragicznej śmierci na Antarktydzie, status Roberta Falcona Scotta jako bohatera narodowego został przypieczętowany. W 1913 roku został pośmiertnie uhonorowany Medalem Polarnym, a liczne pomniki wzniesione w całej Wielkiej Brytanii świadczyły o jego trwałym miejscu w historii i pamięci narodowej. Jego historia, choć naznaczona tragedią, stała się inspiracją dla kolejnych pokoleń badaczy i podróżników.

Nauka i odkrycia Roberta Falcona Scotta

Dowody na historię Ziemi

Ekspedycje Roberta Falcona Scotta wniosły znaczący wkład w nauki przyrodnicze. Przy ciałach Scotta i jego towarzyszy odnaleziono pierwsze odkryte na Antarktydzie skamieniałości. Były to szczątki paproci z rodzaju Glossopteris, które dostarczyły niepodważalnych dowodów na to, że kontynent ten był w odległej przeszłości zalesiony, co fundamentalnie zmieniło postrzeganie historii Ziemi.

Wkład naukowy

Pomimo pewnych krytycznych ocen niektórych pomiarów przeprowadzonych podczas wyprawy „Discovery”, sama ekspedycja dostarczyła cennych danych biologicznych, zoologicznych i geologicznych. Te informacje znacząco wzbogaciły ówczesną wiedzę o antarktycznych regionach polarnych, otwierając nowe perspektywy badawcze i inspirując dalsze eksploracje.

Kontrowersje i współczesne spojrzenie na Roberta Falcona Scotta

Konflikt z Shackletonem

Kariera Roberta Falcona Scotta nie obyła się bez konfliktów i rywalizacji. Szczególnie ostry spór toczył się z Ernestem Shackletonem, innym brytyjskim badaczem polarnym. Scott uważał obszar McMurdo Sound za swoje „pole pracy” i zabraniał dawnemu koledze korzystania z tamtejszej bazy, co świadczyło o jego silnym poczuciu własności i rywalizacji w świecie polarnych eksploracji.

Napięcia w relacjach zawodowych

Podczas wyprawy „Discovery” sztywne przestrzeganie regulaminów Royal Navy przez Scotta prowadziło do napięć z oficerami marynarki handlowej. Jego przywiązanie do zasad wojskowych, choć zrozumiałe w kontekście jego kariery, nie zawsze współgrało z odmiennymi podejściami i doświadczeniami członków załogi pochodzących z cywilnych środowisk.

Zmiana reputacji i współczesna rehabilitacja

Przez dekady Robert Falcon Scott był powszechnie uważany za ikonę heroizmu i poświęcenia. Jednak pod koniec XX wieku pojawiły się głosy kwestionujące jego kompetencje jako dowódcy ekspedycji. W ostatnich latach, zwłaszcza w XXI wieku, obserwuje się pewną rehabilitację jego postaci. Współczesne analizy są bardziej wyrozumiałe i wskazują, że ekstremalne spadki temperatur, poniżej -40°C, stanowiły główną przyczynę tragedii, na którą Scott, mimo swoich wysiłków, nie miał ostatecznie wpływu.

Ciekawostki i mniej znane fakty z życia Roberta Falcona Scotta

Spotkania z arystokracją

Jako postać ciesząca się dużą popularnością i uznaniem, Robert Falcon Scott bywał częstym gościem na salonach towarzyskich. Miał okazję spotykać się z przedstawicielami europejskiej arystokracji, w tym z królową Amelią Orleańską oraz księciem Henrykiem Pruskim, co świadczy o jego ugruntowanej pozycji w brytyjskim społeczeństwie.

Sztandar saneczkowy

Charakterystyczny sztandar saneczkowy (sledge flag), używany przez Scotta podczas jego wypraw, jest cennym artefaktem historycznym. Do dziś jest on przechowywany i wystawiony na widok publiczny w katedrze w Exeter, przypominając o jego odwadze i determinacji w eksploracji Antarktydy.

Kariera w wywiadzie

Interesującym epizodem w życiu Scotta, między jego wielkimi wyprawami, była jego praca w brytyjskim wywiadzie. W 1906 roku, po powrocie z pierwszej ekspedycji, pełnił funkcję asystenta dyrektora Wywiadu Marynarki Wojennej w Admiralicji. Ta rola pokazuje wszechstronność jego umiejętności i zaangażowania w sprawy państwa.

Chronologia życia i kariery Roberta Falcona Scotta

Życie Roberta Falcona Scotta było dynamiczne i pełne kluczowych momentów, które ukształtowały jego karierę i dziedzictwo. Poniższa chronologia przedstawia najważniejsze daty i wydarzenia:

Tragiczny powrót Scotta i jego towarzyszy z bieguna południowego podkreśla surowość antarktycznych warunków i granice ludzkich możliwości. Pomimo porażki w wyścigu o biegun, jego poświęcenie i odkrycia naukowe pozostają ważnym dziedzictwem brytyjskiej eksploracji, utrwalając jego postać w historii jako symbolu odwagi i determinacji w obliczu największych wyzwań.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Falcon_Scott