Arthur Schopenhauer (1788–1860) był jednym z najwybitniejszych niemieckich filozofów XIX wieku, którego system myślowy, głęboko zakorzeniony w pesymizmie, skupiał się na koncepcji irracjonalnej „woli życia” jako fundamentalnej siły napędowej świata. Urodzony w Gdańsku, przeżył 72 lata, zmarł we Frankfurcie nad Menem, pozostawiając po sobie dzieło o doniosłym wpływie na późniejszą myśl filozoficzną i artystyczną. Jego kluczowe dzieło, „Świat jako wola i przedstawienie”, wydane po raz pierwszy w 1818 roku, stanowi fundament jego filozofii i do dziś jest przedmiotem analiz i dyskusji.
Arthur Schopenhauer na [wrzesień 2024] ma 236 lat. Jego rodzicami byli Heinrich Floris Schopenhauer i Johanna Schopenhauer. Filozof nigdy nie założył rodziny i nie miał dzieci. Jego głównym osiągnięciem jest stworzenie oryginalnego systemu filozoficznego opartego na koncepcji woli życia.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 236 lat (na [wrzesień 2024])
- Żona/Mąż: Brak danych
- Dzieci: Brak danych
- Zawód: Filozof
- Główne osiągnięcie: Stworzenie systemu filozoficznego opartego na koncepcji woli życia
Życie prywatne Arthura Schopenhauera
Rodzina i pochodzenie
Arthur Schopenhauer przyszedł na świat 22 lutego 1788 roku w Gdańsku, w zamożnej rodzinie patrycjuszowskiej. Jego rodzice, Heinrich Floris i Johanna Schopenhauer, wyznawali poglądy republikańskie i kosmopolityczne, co skłoniło ich do przeprowadzki do Hamburga w 1793 roku, po tym jak Gdańsk znalazł się pod panowaniem pruskim. Tragiczne wydarzenia z 1805 roku, kiedy jego ojciec utonął w kanale, a rodzina była przekonana o samobójstwie spowodowanym depresją, znacząco wpłynęły na młodego Arthura. Relacje z matką, Johanną, były naznaczone konfliktem i napięciem, co doprowadziło do długotrwałego, 24-letniego zerwania kontaktu.
Potomstwo
Mimo propagowania idei ascetyzmu, życie intymne Schopenhauera było dalekie od wyidealizowanego obrazu. Filozof przyznał się do posiadania dwóch nieślubnych córek, które zmarły w niemowlęctwie, co było kolejnym bolesnym doświadczeniem w jego życiu osobistym.
Edukacja Arthura Schopenhauera
Wczesne lata życia Arthura Schopenhauera upłynęły pod znakiem podróży i zdobywania wszechstronnego wykształcenia. W 1797 roku wysłano go do Hawru we Francji, gdzie biegle nauczył się języka francuskiego. Następnie, w 1803 roku, spędził dwanaście tygodni w szkole w Wimbledon w Anglii, doświadczenie to jednak zraziło go do surowej religijności anglikańskiej. Przełomem okazała się decyzja z 1809 roku o podjęciu studiów medycznych w Getyndze, które po roku porzucił na rzecz filozofii. Swoje akademickie wykształcenie zakończył w 1813 roku, uzyskując doktorat filozofii na Uniwersytecie w Jenie za pracę „O czworakim źródle zasady racji dostatecznej”.
Kariera i filozofia Arthura Schopenhauera
Praca na Uniwersytecie w Berlinie i porażka akademicka
Arthur Schopenhauer rozpoczął karierę akademicką w 1820 roku jako wykładowca na Uniwersytecie w Berlinie. Celowo wyznaczał godziny swoich wykładów w tym samym czasie, co G.W.F. Hegel, jednego z najwpływowszych filozofów epoki, co było jawnym wyzwaniem. Ta strategia okazała się jednak porażką – na jego wykłady przychodziło zaledwie kilku studentów, co przyczyniło się do jego marginalizacji w środowisku akademickim i wzmocniło jego krytyczne nastawienie do uniwersytetów.
Główne dzieło i teoria woli
Najważniejszym dziełem Arthura Schopenhauera, stanowiącym fundament jego filozofii, jest napisana pierwotnie w 1818 roku praca **”Świat jako wola i przedstawienie”**. W tym monumentalnym dziele przedstawił on koncepcję świata jako manifestacji ślepej, irracjonalnej i nieustającej siły, którą nazwał „wolą życia”. Według Schopenhauera, ta podstawowa rzeczywistość jest źródłem wszelkiego cierpienia, a ludzkie życie jest nieustanną walką tej woli, której nigdy nie można w pełni zaspokoić. Jego teoria woli stanowiła radykalne odejście od dominujących nurtów filozofii idealistycznej.
Krytyka idealizmu niemieckiego i wpływy indyjskie
Arthur Schopenhauer był znany ze swojej ostrej krytyki współczesnych mu myślicieli, zwłaszcza tych reprezentujących idealizm niemiecki, takich jak G.W.F. Hegel, którego uważał za „szarlatana”. Swoje poglądy filozoficzne czerpał również z filozofii indyjskiej, w szczególności z Upaniszad i buddyzmu. Te starożytne systemy, z ich naciskiem na cierpienie, iluzoryczność świata i możliwość wyzwolenia poprzez ascezę, rezonowały z jego własnymi przemyśleniami, stanowiąc dla niego „pociechę swojego życia i śmierci”.
Majątek i niezależność finansowa Arthura Schopenhauera
Po śmierci ojca, Arthur Schopenhauer odziedziczył znaczną część rodzinnego majątku, który zainwestował w obligacje rządowe. Ta konserwatywna strategia finansowa zapewniła mu pełną niezależność ekonomiczną przez całe życie, umożliwiając mu prowadzenie życia niezależnego uczonego. Jego determinacja w kwestiach finansowych była widoczna, gdy po latach starań odzyskał pełną kwotę należnych mu środków po upadłości domu handlowego Muhl.
Osobowość i poglądy Arthura Schopenhauera
Poglądy etyczne i stosunek do zwierząt
Arthur Schopenhauer był pionierem etyki zwierząt, uznając je za istoty zdolne do odczuwania bólu i cierpienia. Był zdecydowanym przeciwnikiem wiwisekcji i okrucieństwa wobec zwierząt. Szczególną więź nawiązał ze swoimi psami, które były jego wiernymi towarzyszami i jedynymi bliskimi istotami w jego życiu, co podkreśla jego głębokie uczucie do tych zwierząt.
Poglądy na kobiety i dylemat jeża
Niestety, poglądy Arthura Schopenhauera na kobiety były głęboko mizoginistyczne, co mogło wynikać z toksycznej relacji z matką. Swoje negatywne opinie przedstawił w eseju „O kobietach”. Jest również autorem słynnej metafory **”dylematu jeża”**, która opisuje trudność w nawiązywaniu bliskich relacji międzyludzkich, gdzie wzajemne zbliżanie się może prowadzić do ranienia się nawzajem.
Ateizm i krytyka religii
Jako zdeklarowany ateista, Arthur Schopenhauer krytykował religie, nazywając je „metafizyką dla ludu”. Jego filozofia, oparta na koncepcji woli życia i cierpienia, stanowiła alternatywny system światopoglądowy. Ostro krytykował również judaizm i chrześcijaństwo za ich antropocentryzm i brak empatii wobec zwierząt.
Hobby i styl życia Arthura Schopenhauera
Pasje muzyczne i podróżnicze
Arthur Schopenhauer pielęgnował zamiłowanie do sztuki i kultury. Przez niemal całe życie codziennie grał na flecie poprzecznym, co stanowiło dla niego formę emocjonalnego wytchnienia. W młodości odbył wielką podróż po Europie, a w późniejszym wieku dwukrotnie odwiedził Włochy, co świadczy o jego zainteresowaniu sztuką i krajobrazem tego kraju.
Rutyna we Frankfurcie
Ostatnie 30 lat życia Arthur Schopenhauer spędził we Frankfurcie nad Menem, prowadząc uporządkowany tryb życia. Jego dni wypełniały rutynowe czynności, w tym popołudniowe spacery ze swoim pudlem, które stały się charakterystyczne dla krajobrazu miasta. Wieczory spędzał zazwyczaj w hotelu Englischer Hof, oddając się lekturze gazet.
Kontrowersje związane z Arthurem Schopenhauerem
Życie Arthura Schopenhauera było naznaczone incydentami, w tym zdarzeniem z Caroline Marquet, sąsiadką-szwaczką, które doprowadziło do nałożenia na niego obowiązku wypłacania jej dożywotniej renty. Jego ostra krytyka teizmu, skierowana przeciwko judaizmowi i chrześcijaństwu, również budziła kontrowersje.
Ciekawostki i wpływ Arthura Schopenhauera
Arthur Schopenhauer miał okazję współpracować z Johannem Wolfgangiem von Goethe nad teorią kolorów, czego efektem była publikacja „O wzroku i kolorach”. Przez większość życia pozostawał niedoceniany, aż po 1851 roku, kiedy opublikował zbiór esejów **”Parerga i paralipomena”**, zyskał szersze uznanie. Jego wpływ na naukę jest znaczący – Erwin Schrödinger, twórca mechaniki kwantowej, przyznawał, że system filozoficzny Schopenhauera był kluczowy dla jego rozumienia świata. Pesymizm Schopenhauera oddziałał na wielu artystów i myślicieli. Filozof posiadał imponującą znajomość języków, w tym francuskiego, angielskiego, włoskiego, hiszpańskiego, łaciny i greki. Krytykował uniwersytety, twierdząc, że prawdziwa filozofia nie może rozwijać się w ich murach. Teksty indyjskie, w tym Upaniszady, nazywał „pociechą swojego życia i śmierci”. W swoim testamencie zadbał o los swoich psów. Ostatnie słowa Schopenhauera brzmiały: „Wyraził zadowolenie, że umiera w spokoju i z jasnym umysłem”. Został pochowany na cmentarzu Hauptfriedhof we Frankfurcie.
Podsumowując, Arthur Schopenhauer, mimo swojej pesymistycznej wizji świata, pozostawił po sobie dziedzictwo filozoficzne, które zachęca do poszukiwania zrozumienia natury cierpienia i ukojenia poprzez akceptację oraz wyciszenie wewnętrznej woli, co stanowi jego trwały wkład w historię myśli ludzkiej.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Arthur_Schopenhauer
