Lew Nikołajewicz Tołstoj, urodzony 9 września 1828 roku, to postać, która na zawsze odcisnęła swoje piętno na literaturze i filozofii światowej. Na grudzień 2023 roku, gdyby żył, miałby 195 lat. Jego monumentalne dzieła, takie jak „Wojna i pokój” i „Anna Karenina”, do dziś stanowią szczytowe osiągnięcia prozy realistycznej, ukazując niezrównaną głębię psychologiczną i epicki rozmach. Tołstoj, który poślubił Zofię Bers w 1862 roku i doczekał się licznego potomstwa, poświęcił swoje życie nie tylko twórczości literackiej, ale także poszukiwaniom duchowym i filozoficznym, które zaowocowały ideami pacyfizmu i etyki, inspirującymi kolejne pokolenia.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na grudzień 2023 roku, gdyby żył, miałby 195 lat.
- Żona/Mąż: Zofia Bers.
- Dzieci: 14 (w tym 8, które dożyło wieku dorosłego).
- Zawód: Pisarz, filozof, myśliciel.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie arcydzieł literatury światowej, takich jak „Wojna i pokój” i „Anna Karenina”, oraz rozwinięcie filozofii pacyfizmu i nieprzeciwstawiania się złu przemocą.
Podstawowe informacje o Lwie Tołstoju
Hrabia Lew Nikołajewicz Tołstoj, urodzony 9 września 1828 roku, przyszedł na świat w rodzinnej posiadłości Jasna Polana, położonej niedaleko Tuły. Jego arystokratyczne korzenie sięgały XIV wieku, jednak życie młodego Lwa naznaczone było wczesną stratą obojga rodziców – matki w wieku dwóch lat, a ojca dziewięć lat później. Wychowywany przez krewnych, od najmłodszych lat doświadczał kruchości egzystencji i poszukiwał głębszego sensu życia.
Edukacja Tołstoja była daleka od konwencjonalnej. W 1844 roku podjął studia prawnicze i języki orientalne na Uniwersytecie Kazańskim, jednak jego podejście do nauki było niechętne, co doprowadziło do porzucenia studiów przed ich ukończeniem. Mimo to, młody pisarz wykazywał silne zainteresowanie samodoskonaleniem, co znalazło odzwierciedlenie w jego późniejszej filozofii i twórczości.
Życie prywatne Lwa Tołstoja
Rodzice i wczesne sieroctwo
Lew Nikołajewicz Tołstoj był czwartym z pięciorga dzieci hrabiego Nikołaja Iljicza Tołstoja i księżnej Marii Tołstoj. Wczesna utrata rodziców – matki w wieku zaledwie dwóch lat i ojca dziewięć lat później – odcisnęła głębokie piętno na jego psychice i wpłynęła na jego późniejsze postrzeganie świata oraz relacji międzyludzkich.
Małżeństwo z Zofią Bers
Przełomowym momentem w życiu osobistym Lwa Tołstoja było małżeństwo z Zofią Bers, zawarte 23 września 1862 roku. Zofia, młodsza od męża o 16 lat, okazała się nie tylko towarzyszką życia, ale także oddaną współpracowniczką, która wielokrotnie przepisywała rękopisy jego dzieł, w tym monumentalnej powieści „Wojna i pokój”.
Liczna rodzina
Z Zofią Bers Lew Tołstoj doczekał się czternastu dzieci, z których ośmioro dożyło wieku dorosłego. Choć liczna rodzina przynosiła mu radość, stanowiła również wyzwanie logistyczne i emocjonalne, a jej zapewnienie stało się jednym z głównych celów życiowych pisarza.
Kryzys małżeński i konflikty ideologiczne
Późniejsze lata życia Tołstoja naznaczone były głębokimi konfliktami z żoną, wynikającymi z jego radykalnych poglądów filozoficznych. Pisarz pragnął rozdać swój majątek i zrzec się praw autorskich, co Zofia, troszcząc się o przyszłość dzieci, stanowczo odrzucała. Te fundamentalne różnice w poglądach doprowadziły do poważnego kryzysu w ich małżeństwie.
Kariera literacka Lwa Tołstoja
Debiut literacki i pierwsze sukcesy
Lew Tołstoj odniósł pierwsze sukcesy literackie publikując w latach 1852–1856 półautobiograficzną trylogię: „Dzieciństwo”, „Lata chłopięce” i „Młodość”. Ta seria, głęboko osadzona w jego własnych doświadczeniach, już od początku ukazywała jego talent do analizy psychologicznej i realistycznego opisu rzeczywistości.
„Wojna i pokój” (1869)
„Wojna i pokój”, ukończona w 1869 roku, jest powszechnie uznawana za jedno z największych arcydzieł literatury światowej. Krytycy, jak Gary Saul Morson, określają ją mianem największej powieści, jaka kiedykolwiek powstała. Dzieło to łączy epicki rozmach historyczny z niezwykle głęboką analizą psychologiczną postaci, przedstawiając losy bohaterów na tle burzliwych lat wojen napoleońskich.
„Anna Karenina” (1878)
„Anna Karenina”, opublikowana w 1878 roku, stanowi szczyt literackiego realizmu i głębokie studium ludzkiej psychiki oraz społeczeństwa carskiej Rosji. Historia tragicznych losów Anny, kobiety walczącej z konwenansami społecznymi i własnymi namiętnościami, regularnie pojawia się w rankingach najlepszych książek świata.
„Zmartwychwstanie” (1899)
„Zmartwychwstanie”, ostatnia z wielkich powieści Lwa Tołstoja, opublikowana w 1899 roku, zawiera ostrą krytykę instytucji państwowych i kościelnych. Powieść ta jest ważnym świadectwem ewolucji myśli Tołstoja i jego zaangażowania w kwestie społeczne i ekonomiczne.
Inspiracja wojenna: „Opowiadania sewastopolskie” (1855)
Doświadczenia Lwa Tołstoja z oblężenia Sewastopola podczas wojny krymskiej znalazły wyraz w „Opowiadaniach sewastopolskich” (1855). Ten cykl utworów, dzięki surowemu realizmowi i autentyczności w opisie okrucieństwa wojny, zyskał ogromną popularność i stanowił przełom w sposobie ukazywania wojny w literaturze.
Warto wiedzieć: W latach 1852–1856 Lew Tołstoj opublikował swoją debiutancką trylogię: „Dzieciństwo”, „Lata chłopięce” i „Młodość”, która przyniosła mu pierwsze uznanie krytyki.
Nagrody i uznanie Lwa Tołstoja
Kontrowersje wokół Nagrody Nobla
Pomimo powszechnie uznawanego geniuszu, Lew Tołstoj nigdy nie otrzymał Literackiej ani Pokojowej Nagrody Nobla, mimo wielokrotnych nominacji. Jest to uznawane za jeden z największych skandali w historii tej nagrody.
Uznanie wśród innych pisarzy
Nawet bez Nagrody Nobla, Lew Tołstoj cieszył się ogromnym uznaniem wśród swoich współczesnych i przyszłych pokoleń pisarzy. Virginia Woolf określiła go mianem „największego ze wszystkich powieściopisarzy”, podkreślając jego niezrównany talent do opisywania ludzkiej natury.
Filantropia, wiara i osobowość Lwa Tołstoja
Duchowe przebudzenie i radykalna interpretacja nauk Jezusa
W latach 70. XIX wieku Lew Tołstoj przeszedł głęboki kryzys moralny, szczegółowo opisany w „Spowiedzi” (1882). Doprowadziło to do radykalnej interpretacji nauk Jezusa, skupionej na etycznym i moralnym wymiarze chrześcijaństwa, propagując prostotę życia i miłość bliźniego.
Pacyfizm i wpływ na światowe ruchy
Koncepcja „nieprzeciwstawiania się złu przemocą”, zawarta w książce „Królestwo Boże jest wewnątrz was” (1894), wywarła ogromny wpływ na światowe ruchy społeczne i polityczne, stając się fundamentem pacyfizmu i obywatelskiego nieposłuszeństwa.
Relacja z Gandhim
Lew Tołstoj korespondował z Mahatmą Gandhim, dzieląc się z nim przemyśleniami i udzielając rad, co miało kluczowe znaczenie dla rozwoju Gandhiego jako lidera i myśliciela w kontekście filozofii ahimsy.
Wegetarianizm i etyka
W wyniku swojej duchowej przemiany, Lew Tołstoj stał się gorliwym propagatorem wegetarianizmu oraz przeciwnikiem polowań, odrzucając praktyki, które uważał za okrutne i sprzeczne z ideą miłości do stworzenia.
Służba wojskowa Lwa Tołstoja
Udział w wojnie krymskiej
Młodość Lwa Tołstoja przypadła na okres służby wojskowej, podczas której brał czynny udział w wojnie krymskiej, w tym w oblężeniu Sewastopola (1854–1855).
Awans za odwagę i porzucenie armii
Za swoje czyny na polu bitwy Lew Tołstoj został awansowany do stopnia porucznika, jednak okrucieństwo wojny skłoniło go do porzucenia armii i utwierdziło w przekonaniu o bezsensie przemocy.
Kontrowersje i skandale w życiu Lwa Tołstoja
Hazard i długi
W młodości Lew Tołstoj prowadził hulaszczy tryb życia, który doprowadził go do poważnych problemów finansowych i konieczności ucieczki na Kaukaz.
Trauma po egzekucji i krytyka państwa
Podczas podróży po Europie w 1857 roku, Lew Tołstoj był świadkiem publicznej egzekucji, co miało głęboki wpływ na jego postrzeganie państwa jako „spisku mającego na celu korumpowanie obywateli”.
Ekskomunika ze wspólnoty prawosławnej
Radykalne poglądy religijne i ostra krytyka Cerkwi prawosławnej przez Lwa Tołstoja doprowadziły do jego oficjalnego wykluczenia ze wspólnoty wiernych w 1901 roku.
Ciekawostki z życia Lwa Tołstoja
Spotkanie z Victorem Hugo
Podczas podróży po Europie w latach 1860–1861, Lew Tołstoj spotkał się z Victorem Hugo, co zainspirowało go w opisie scen bitewnych w „Wojnie i pokoju”.
Wpływ Proudhona i tytuł dzieła
Od francuskiego anarchistę Pierre’a-Josepha Proudhona, Lew Tołstoj pożyczył tytuł dla swojego największego dzieła – „Wojna i pokój”.
Ucieczka i okoliczności śmierci
W listopadzie 1910 roku, w wieku 82 lat, Lew Tołstoj potajemnie opuścił Jasną Polanę, pragnąc żyć w odosobnieniu, jednak zmarł na stacji kolejowej Astapowo.
Zachowane nagranie głosu
Jednym z niezwykłych faktów jest zachowane nagranie głosu Lwa Tołstoja z 1908 roku, stanowiące unikalne świadectwo jego obecności.
Podsumowanie kluczowych etapów życia Lwa Tołstoja
Najważniejsze dzieła literackie
- „Dzieciństwo”, „Lata chłopięce”, „Młodość” (1852–1856)
- „Opowiadania sewastopolskie” (1855)
- „Wojna i pokój” (1869)
- „Anna Karenina” (1878)
- „Zmartwychwstanie” (1899)
Kluczowe wydarzenia i przemiany
- Wczesne osierocenie (ojciec w wieku 9 lat)
- Udział w wojnie krymskiej (1854–1855)
- Małżeństwo z Zofią Bers (1862)
- Duchowe przebudzenie i „Spowiedź” (lata 70. XIX w., publikacja 1882)
- Okres intensywnych konfliktów z żoną na tle ideologicznym
- Ucieczka z domu i śmierć (1910)
Tabela: Nominacje do Nagrody Nobla
Lew Tołstoj był wielokrotnie nominowany do Nagrody Nobla, jednak nigdy jej nie otrzymał, co stanowiło jedną z największych kontrowersji związanych z tym wyróżnieniem.
| Rodzaj Nagrody | Lata Nominacji |
|---|---|
| Literacka Nagroda Nobla | 1902, 1903, 1904, 1905, 1906 |
| Pokojowa Nagroda Nobla | 1901, 1902, 1909 |
Warto wiedzieć: Mimo braku Nagrody Nobla, Lew Tołstoj był powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych pisarzy swoich czasów, a Virginia Woolf nazwała go „największym ze wszystkich powieściopisarzy”.
Lew Tołstoj, wybitny pisarz i myśliciel, na zawsze odmienił oblicze literatury światowej swoją głęboką analizą ludzkiej natury i społeczeństwa. Jego życie, naznaczone duchowymi poszukiwaniami i radykalnymi ideami, przypomina o sile etyki i nieustannej potrzebie samodoskonalenia, nawet w obliczu osobistych konfliktów, pozostawiając po sobie dziedzictwo inspirujące kolejne pokolenia.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie utwory napisał Lew Tołstoj?
Lew Tołstoj jest autorem wielu znaczących dzieł literackich. Do jego najsłynniejszych powieści należą „Wojna i pokój” oraz „Anna Karenina”. Napisał również wiele opowiadań, nowel oraz traktatów filozoficznych i religijnych.
Z czego najbardziej znany jest Tołstoj?
Tołstoj jest najbardziej znany jako jeden z najwybitniejszych pisarzy epoki realizmu i jeden z gigantów literatury światowej. Jego głębokie analizy psychologiczne postaci oraz epickie przedstawienia życia społecznego i historycznego, zwłaszcza w powieściach „Wojna i pokój” i „Anna Karenina”, zdobyły mu międzynarodowe uznanie.
Ile dzieci miał Lew Tołstoj?
Lew Tołstoj miał trzynaścioro dzieci. Niestety, nie wszystkie z nich dożyły dorosłości.
Jakie jest arcydzieło Lwa Tołstoja?
Powszechnie uważa się, że arcydziełem Lwa Tołstoja jest monumentalna powieść „Wojna i pokój”. To epickie dzieło przedstawia losy kilku arystokratycznych rodzin na tle wojen napoleońskich, oferując jednocześnie głębokie rozważania filozoficzne i historyczne.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Leo_Tolstoy
